9. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (5. Senaryo)

Beklenen cevap: (1) İki ifade: Âdemoğullarının şerefli kılınması; karada ve denizde taşınmaları (imkânlar sunulması); temiz ve güzel rızıklarla beslenmeleri; birçok varlıktan üstün kılınmaları. Bunlardan herhangi ikisi yazılmalıdır. (2) Gerekçe: Allah (cc) insanı yaratılışı gereği değerli kıldığı için dini, dili, ırkı, sosyal durumu ne olursa olsun her insana saygı göstermeli, kimseyi küçümsememeli, insanın onurunu korumalıyız. 'İnsana insan olduğu için değer vermeliyiz' gibi gerekçeli cevaplar kabul edilir.

Beklenen cevap: İnsan; güç, bilgi, ömür ve sağlık bakımından sınırlıdır, hastalanır, yorulur, hata yapar, nefsine ve arzularına yenilebilir. Akıl ve irade ona seçim yapma ve sorumluluk üstlenme imkânı verir, fakat bunlar da sınırlıdır. Bu yüzden insan güç, yardım, doğru yol ve bağışlanma için Allah'a (cc) yönelmeye ihtiyaç duyar. 'Sınırlı olduğunu bilen insan dua ve ibadetle Allah'a sığınır' gibi cevaplar kabul edilir.

Ali: Duyu organları (gözlem/deney). Sınırlılığı: Duyular yanıltabilir (ör. uzaktaki cismin küçük görünmesi, serapta su görmek) ve duyuların algılayamadığı konular vardır (ör. melekler, ahiret, Allah'ın zatı). Ayşe: Akıl. Sınırlılığı: Akıl yanılabilir, her konuda yeterli değildir; ahiret, ruhun mahiyeti, ibadetlerin şekli gibi konularda tek başına hüküm veremez, vahye ihtiyaç duyar. Mert: Haber (toplumun, çoğunluğun sözü). Sınırlılığı: Haber doğru da yanlış da olabilir; çoğunluğun söylemesi doğru olduğunu göstermez, kaynağı ve güvenilirliği araştırılmalıdır. Benzer gerekçeli cevaplar kabul edilir.

Beklenen cevap: Adımlar: paylaşımı yapanın ve kaynağın kim olduğuna bakmak; Kur'an'a ve güvenilir hadis kitaplarına, Diyanet gibi yetkili kurumlara ve uzman din bilginlerine danışarak doğrulamak; aklıyla çelişip çelişmediğini ve Kur'an ilkelerine uygunluğunu kontrol etmek. Önemi: Dinî bilgi inanç ve ibadetlerimizi doğrudan etkiler; yanlış veya uydurma bilgi insanı yanlış inanca/ibadete, hurafelere ve yanlış yönlendirmelere sürükler. Hz. Peygamber'e (sav) söylemediği sözün nispet edilmesi büyük sorumluluktur. Benzer gerekçeli cevaplar kabul edilir.

Benzerlik: İkisi de insanın Allah'a (cc) yönelmesini, O'na kulluk bilincini ve O'nunla bağ kurmasını sağlar; ikisinde de niyet ve samimiyet önemlidir. Fark: Farz ibadetlerin (namaz, oruç vb.) zamanı, şekli ve şartları belirlidir; dua ise her zaman, her yerde, her dille ve şekilde, istek ve şükür içeren serbest bir yönelmedir. Benzer cevaplar kabul edilir.

Beklenen cevap: İbadet yalnızca şekli bir görev değildir; Allah'ı (cc) hatırlama, O'nun huzurunda olduğunu bilme ve O'nun hoşnutluğunu gözetme bilinci kazandırır. Bu bilinç davranışlara da yansımalı, kişiyi kötülüklerden, yalan ve kabalıktan uzaklaştırmalıdır. Selin'in ibadeti ile davranışı arasında bir uyumsuzluk vardır; ibadetlerini bilinçle ve huşu ile yapmalı, ahlakını da güzelleştirmelidir. Benzer gerekçeli cevaplar kabul edilir.

Beklenen cevap: Ahiret inancı (ölümden sonra dirilişle ilişkili; ölü toprağın dirilmesi örneğiyle öldükten sonra dirilmenin mümkün olduğu gösterilir). Kaynaklar: Meal (ayetin Türkçe anlamını verir), tefsir (ayeti bağlamıyla, kelime ve ifadelerin anlamıyla, yorumuyla açıklar), Kur'an sözlüğü/Arapça sözlük (kelimelerin anlamı), hadisler ve ilgili diğer ayetler. Herhangi iki kaynak ve katkıları yazılmalıdır.