7. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Dönem 1. Yazılı Son Hazırlık Soruları Çöz (Tüm Senaryolar)

TAM PUAN (15 puan): Etkili iletişimin katkılarından ikisi yazılmalıdır. Örnekler: grup çalışmasında görevlerin paylaşılması ve yardımlaşma, arkadaşlık bağlarının güçlenmesi, saygı ve güven ortamının oluşması. Neden olarak da 7/B'de söz kesme, alaycı üslup ve suçlayıcı (sen dili) cümle gibi etkili iletişimi engelleyen davranışların kullanılması belirtilmelidir.
KISMİ PUAN (10 puan): Üç maddeden (1. katkı, 2. katkı, 7/B'nin nedeni) ikisini doğru yazmıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Üç maddeden yalnızca birini doğru yazmıştır.
SIFIR PUAN: Üç maddenin hiçbirini doğru yazmaz ya da cevap yazmaz. Örneğin 7/B'deki sorunu "sınıfın kalabalık olması" gibi tabloda bulunmayan bir nedene bağlar.
Püf noktası: Etkili iletişim; sevgi, saygı, yardımlaşma, dostluk gibi değerleri geliştirir ve arkadaşlık ilişkilerini sağlamlaştırır, engelleyici davranışlar ise bunu bozar.
Sık yapılan hata: Öğrenciler tablodaki sonuçları sıralar ama bu sonuçları etkili iletişimi engelleyen davranışlarla ilişkilendirmez.

TAM PUAN (15 puan): Ali'nin davranışlarından ikisi yazılmalıdır: sık sık öğüt vermek ve alaycı bir üslup kullanmak. Açıklamada, etkili iletişimde dinleyen kişinin saygı ve güven ortamı oluşturduğu, engelleyici davranışlar olunca karşıdaki kişinin kendini anlatamayıp iletişimden vazgeçtiği belirtilmelidir.
KISMİ PUAN (10 puan): Üç maddeden (1. davranış, 2. davranış, güven açıklaması) ikisini doğru yazmıştır. Her doğru madde 5 puandır.
KISMİ PUAN (5 puan): Üç maddeden yalnızca birini doğru yazmıştır.
SIFIR PUAN: Hiçbir maddeyi doğru yazmaz ya da cevap yazmaz. Örneğin Mert'in notunun düşük olmasını iletişim engeli olarak gösterir.
Püf noktası: Etkin dinleme güven ve saygı ortamı oluşturur. Öğüt vermek ve alaycı üslup ise iletişimi bozan engellerdir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler "Mert'in notu düşük" gibi olayın içeriğine odaklanır ve Ali'nin iletişim davranışını değerlendirmez.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Katılmıyorum. Etkili dinlemede dinleyen kadar konuşan da önemlidir, yani sorun yalnızca dinleyenlerde değildir. Ege de iyi bir konuşmacının özelliklerini tam göstermemiştir: örneğin dinleyenlerle göz teması kurmamış ya da ses tonunu iyi ayarlayıp vurgulama yapmamıştır. Dinleyenlerin fısıldaşması da yanlış anlaşılmaya katkıda bulunmuştur.
KISMİ PUAN (5 puan): "Katılmıyorum" kararını yazmış, gerekçeden yalnızca birini yazmıştır: ya dinleyen kadar konuşanın da önemli olduğunu belirtmiş ya da Ege'nin eksik davranışlarından birini örnek vermiştir.
SIFIR PUAN: "Katılıyorum" der. Ya da "Katılmıyorum" der ama gerekçeden hiçbirini yazmaz. Ya da cevap yazmaz.
Püf noktası: Etkili iletişimde dinleyen kadar konuşan da önemlidir: iyi konuşmacı göz teması kurar, ses tonunu ayarlar, vurgulamayı doğru yapar ve düşüncelerini açık ifade eder.
Sık yapılan hata: Öğrenciler yalnızca Ege'nin anlatımını ya da yalnızca dinleyenleri suçlar. İletişimin iki tarafın sorumluluğu olduğunu göz ardı ederler.

TAM PUAN (10 puan): Öneri uygun değildir, çünkü Barış'ı bütün etkinliklerin dışında bırakmak onun derse eşit katılma ve arkadaşlarıyla birlikte etkinliklerden yararlanma fırsatını ortadan kaldırır. Fırsat eşitliği, ortamın ve etkinliğin özel gereksinimli bireyin katılabileceği biçimde düzenlenmesini gerektirir. Fikir örneği: Koşu yerine Barış'ın da yapabileceği bir etkinlik (hedefe atış, süre tutma, hakemlik vb.) planlamak ya da yarışın kurallarını onun katılabileceği şekilde uyarlamak.
KISMİ PUAN (5 puan): Her doğru parça için 5 puan (iki parça doğru 10 puan, bir parça doğru 5 puan). Parçalar: (1) Önerinin Barış'ın eşit katılım fırsatını engellediği için uygun olmadığının gerekçeli açıklanması; (2) Barış'ın derse katılmasını sağlayacak uygun bir fikir. Yalnızca bir parçayı doğru yazan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Hiçbir parçayı doğru yazmaz. Örneğin öneriyi doğru bulur, Barış'ın katılımını sağlamayan bir fikir yazar ya da cevap vermez.
Püf noktası: Fırsat eşitliği, özel gereksinimli bireyi dışarıda bırakmak değil, ortamı ve etkinliği onun da katılabileceği biçimde düzenlemektir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler 'Barış zorlanmasın' düşüncesiyle onu kenarda bırakmayı koruyucu bir davranış sanır; oysa bu, katılım hakkını engeller.

TAM PUAN (10 puan): İki öneri ve ilgili öğrenciler doğru yazılmalıdır. Örnek 1: Sesli duyuruların aynı anda yazılı olarak ya da işaret diliyle de verilmesi; bu, işitme engelli öğrenciler için gereklidir. Örnek 2: Panodaki duyuruların büyük puntolu yazılması, göz hizasına ya da tekerlekli sandalyedekilerin erişebileceği yüksekliğe asılması ve sesli olarak da duyurulması; bu, görme engelli ve tekerlekli sandalye kullanan öğrenciler için gereklidir.
KISMİ PUAN (5 puan): Her doğru madde için 5 puan (2 doğru madde 10 puan, 1 doğru madde 5 puan). Bir madde, uygun bir öneri ile bu önerinin hangi öğrencilere yönelik olduğunun doğru belirtilmesinden oluşur. Öneriyi doğru yazıp öğrenci grubunu yanlış belirten ya da hiç belirtmeyen öğrencinin o maddesi sayılmaz.
SIFIR PUAN: Hiçbir maddeyi doğru yazmaz. Örneğin tabloyla ilgisiz öneriler yazar ya da cevap vermez.
Püf noktası: Duyurular işitme, görme ve hareket gereksinimi olan öğrencilerin ulaşabileceği birden fazla yolla verilmelidir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler öneri yazar ama önerinin hangi özel gereksinimli öğrenci grubuna hizmet ettiğini belirtmeyi unutur.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Ayşe'nin önerisi en uygundur. Çünkü yerin Emre'nin kullanımına uygun hâle getirilmesi (rampa, asansör) ve gezinin Emre'yle birlikte planlanması, Emre'nin diğer arkadaşları gibi etkinliğe katılma fırsatını sağlar. Ahmet'in önerisi uygun değildir, çünkü ortam Emre'ye göre düzenlenmemiştir ve Emre girişte bekleyerek geziden ve etkinlikten yararlanamaz. Mehmet'in önerisi uygun değildir, çünkü Emre'yi sınıf arkadaşlarından ayırır ve onların yaptığı etkinliğe birlikte katılma fırsatını vermez.
KISMİ PUAN (5 puan): Aşağıdaki üç parçadan en az biri, en çok ikisi doğru yazılmışsa: (1) Ayşe'nin önerisi seçilmiş ve ortamın uygun düzenlenmesi ile Emre'nin planlamaya katılması gerekçe gösterilmiştir; (2) Ahmet'in önerisinin neden uygun olmadığı doğru açıklanmıştır; (3) Mehmet'in önerisinin neden uygun olmadığı doğru açıklanmıştır.
SIFIR PUAN: Üç parçadan hiçbirini doğru yazmayan ya da cevap vermeyen öğrenci 0 puan alır. Örneğin Ahmet'in ya da Mehmet'in önerisini seçip Ayşe'nin önerisini reddeden ve doğru bir açıklama yapmayan cevap 0 puan alır.
Püf noktası: Fırsat eşitliği, özel gereksinimli bireyi dışarıda bırakmak ya da ayırmak değil; ortamı onun da herkes gibi katılabileceği biçimde düzenlemek ve onu sürece dâhil etmektir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler Mehmet'in önerisini Emre'yi düşünen bir çözüm sanıp ayrı etkinliği uygun bulur; oysa bu öneri Emre'yi arkadaşlarından ayırır.

TAM PUAN (10 puan): a) I. etkinlik Mavi Vatan, II. etkinlik Yeşil Vatan'dır (iki ad da doğru). b) Millî kimlik ve vatan sevgisi, Türkiye'yi her daim güçlü, onurlu ve bir arada tutan en yüce değerdir; bu nedenle toplum bu değere sahip çıkar.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnızca bir maddeyi doğru yazmıştır: ya (a) maddesinde iki vatan adını da doğru yazmış ya da (b) maddesindeki çıkarımı doğru yazmıştır. Her doğru madde 5 puandır.
SIFIR PUAN: Hiçbir maddeyi doğru yazmamıştır: (a) maddesinde iki adı da yanlış yazmış ya da yalnızca birini doğru yazmıştır ve (b) maddesindeki çıkarım yanlıştır veya boştur.
Püf noktası: Mavi Vatan denizlerimizi, Yeşil Vatan ormanlarımızı, Gök Vatan hava sahamızı ifade eder; vatan sevgisi toplumu bir arada tutan en yüce değerdir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler Mavi ve Yeşil Vatan adlarını birbirine karıştırır ya da çıkarım yerine yalnızca etkinliği tekrar eder.

TAM PUAN (10 puan): 15 Temmuz'da darbe girişimi başarısız olmuş, diğer ikisinde ise yönetime el konulmuş ve demokratik süreçler kesintiye uğramıştır. Bunun nedeni, Türk milletinin devletinin yanında yer alarak büyük bir cesaret, kararlılık ve birlik göstermesi, canı pahasına demokrasiyi savunmasıdır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnızca sonuçtaki farkı doğru yazmıştır (15 Temmuz'da girişim başarısız olmuştur) ama Türk toplumunun tutumunu yazmamış ya da yanlış yazmıştır.
SIFIR PUAN: Sonuçtaki farkı yanlış yazmıştır ya da cevap vermemiştir.
Püf noktası: 15 Temmuz'da girişimin başarısız olması, halkın demokrasiye ve millî iradeye sahip çıkma kararlılığı ve birliği sayesindedir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler tabloda görülen sonucu tekrar eder ancak bu sonucu doğuran halkın birlik ve cesaret gösteren tutumunu yazmaz.

TAM PUAN (10 puan): İki çıkarımı doğru yazmıştır. Örnekler: Bireyler yalnızca kendilerinden değil çevrelerindeki insanlardan da sorumlu olduklarını anlar (sorumluluk duygusu gelişir); toplumsal görev bilinci gelişir; topluma faydalı olmanın ve ortak amaçlar için çalışmanın önemi daha iyi kavranır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnızca bir çıkarımı doğru yazmıştır (her doğru çıkarım 5 puandır; iki doğru çıkarım 10 puan, bir doğru çıkarım 5 puandır).
SIFIR PUAN: Hiçbir çıkarımı doğru yazmamıştır ya da cevap vermemiştir.
Püf noktası: Zor dönemlerde dayanışma, bireylerde sorumluluk duygusunu ve toplumsal görev bilincini geliştirir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler bireylerde gelişen duygu ve bilinci yazmak yerine yalnızca insanların yaptığı yardımları (yiyecek, battaniye paylaşmak gibi) tekrar eder.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): a) I. durum millî mesele sayılmaz; çünkü bir milletin tamamını ilgilendirmeyen, yalnızca bir ailenin kendi kararıdır. b) Türk toplumundan birlik, beraberlik ve dayanışma içinde, ortak bir irade etrafında kenetlenmesi beklenir; çünkü millî meseleler yalnızca devlet yöneticilerini değil toplumun tüm bireylerini ilgilendirir.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnızca bir maddeyi doğru yazmıştır: ya (a) maddesinde I. durumu seçip nedenini doğru yazmış ya da (b) maddesinde tutumu gerekçesiyle doğru yazmıştır. Her doğru madde 5 puandır.
SIFIR PUAN: Hiçbir maddeyi doğru yazmamıştır: (a) maddesinde farklı bir durumu seçmiş ya da nedeni yazmamıştır ve (b) maddesindeki tutum yanlıştır veya boştur.
Püf noktası: Millî mesele, milletin tamamını ilgilendiren bağımsızlık, güvenlik, kültür gibi konulardır; bunlarda birlik, beraberlik ve dayanışma esastır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler bir durumu millî mesele saymanın ölçütünü (milletin tamamını ilgilendirmesi) yazmaz ya da tutumu gerekçelendirmeden yalnızca "birlik olunur" der.

TAM PUAN (10 puan): a) Çevre alanındaki (çevre sorunlarının artması) olumsuz etkisini gösterir. b) Küreselleşmeyle artan üretim, tüketim ve ulaşım faaliyetleri çevre sorunlarını yerel olmaktan çıkarıp iklim krizi, küresel ısınma gibi küresel çevre sorunlarına dönüştürmüştür; bu sorunlar tüm dünyayı ilgilendirir ve ortak dayanışma ile acil çözüm gerektirir.
KISMİ PUAN (5 puan): a) ve b) bölümlerinden yalnızca biri doğru yazılmıştır (örneğin alan doğru, nedeni eksik ya da yanlış; ya da neden doğru, alan yanlış ya da boş). Doğru olan her bölüm 5 puandır.
SIFIR PUAN: a) ve b) bölümlerinin ikisi de yanlış ya da boş bırakılmıştır (örneğin alan olarak ekonomi veya sağlık yazılması ve sorunun yalnızca vadiyi ilgilendirdiğinin söylenmesi).
Püf noktası: Artan üretim, tüketim ve ulaşım faaliyetleri çevre sorunlarını yerel olmaktan çıkarıp tüm dünyayı ilgilendiren küresel sorunlara dönüştürür.
Sık yapılan hata: Öğrenciler vadideki üretimi görüp alanı ekonomi olarak yazıyor ya da çevre sorununu yalnızca o bölgenin yerel sorunu sanıyor.

TAM PUAN (10 puan): a) Ekonomi (ticaret) alanındaki etkiyi gösterir. Küreselleşmeyle birlikte farklı ülkelerde üretilen ürünlere ulaşmak çok daha kolay hâle gelmiştir. b) Küreselleşmenin olumsuz etkilerinden biri doğru örnekle yazılmalıdır. Örnekler: yerel kültürlerin zayıflaması, salgın hastalıkların hızla yayılması, çevre sorunlarının artması, dünyadaki zenginliklerin adil paylaşılmaması, küçük yerel işletmelerin zor durumda kalması.
KISMİ PUAN (5 puan): a) ve b) bölümlerinden yalnızca birini tam doğru yazan cevap. Her doğru bölüm için 5 puan verilir; a) bölümünde hem alan (ekonomi/ticaret) hem de değişim doğru olmalıdır.
SIFIR PUAN: Hiçbir bölümü doğru yazmayan ya da cevap vermeyen cevap. Örneğin alanı yanlış belirten ve olumsuz etki olarak küreselleşmeyle ilgisi olmayan bir durum yazan cevap.
Püf noktası: Küreselleşme ekonomi, ulaşım, iletişim, kültür, sağlık ve çevre gibi alanlarda hem kolaylık hem sorun getirir. Bir durumu yorumlarken her iki yönü de görmek gerekir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler alanı doğru yazar ama alandaki değişimi açıklamaz. Olumsuz etki olarak da küreselleşmeyle doğrudan ilgisi olmayan genel bir sorun yazarlar.