7. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (5. Senaryo)

Örnek ben dili cümlesi: "Toplantıya geç kalındığında işimiz aksıyor ve ben kaygılanıyorum; bir dahaki sefere zamanında gelirsen çok sevinirim." Cümlede kişi suçlanmadan yalnızca davranış, bu davranışın sonucu ve konuşanın duygusu/isteği belirtilmelidir (Sen dili kullanılmamalı; "sen hep, sen hiç" gibi ifadeler olmamalı). Açıklama: Ben dili karşıdakini suçlamadığı, kişiliği hedef almadığı için savunmaya geçmesine ve tartışma çıkmasına yol açmaz; karşılıklı anlayış ve saygı ortamı oluşur, sorun birlikte çözülür. Emre'nin babasının trafikte kendi duygusunu söyleyerek gerginliği azaltması gibi örneklere değinen cevaplar da kabul edilir.

1) Engel: Girişin yalnızca merdivenle olması (tekerlekli sandalye kullanan, yürüme güçlüğü olan bireyler girememe). Çözüm: Rampa veya asansör yapılması. 2) Engel: Duyuruların yalnızca sesli yapılması (işitme engelliler duyuramaz). Çözüm: Yazılı panolar/ekranlar, işaret dili tercümanı. 3) Engel: Broşürlerin yalnızca düz basılı olması (görme engelliler okuyamaz). Çözüm: Kabartma yazılı (Braille) veya sesli broşür/sesli rehber. Her doğru engel-çözüm eşleşmesi için puan verilir; mantıklı farklı çözümler kabul edilir.

Yiğit'in görüşü doğru değildir. Fırsat eşitliği, herkese aynı şeyin verilmesi değil, herkesin eğitime ve yaşama aynı şartlarda katılabilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılmasıdır. Kapıya yakın sıra veya ek süre bir ayrıcalık değil, özel gereksinimli öğrencinin diğer öğrencilerle eşit koşullara kavuşmasını sağlayan bir destektir. Bu düzenlemeler yapılmazsa öğrenci başarılı olma ve derse katılma fırsatından eşit yararlanamaz. Bu doğrultuda gerekçeli cevaplar tam puan alır.

Ortak tutum: Türk toplumu zor dönemlerde (savaş, afet vb.) birlik ve beraberlik içinde hareket eder, fedakârlık yapar, birbirine destek olur; sorumluluk ve dayanışma duygusu güçlenir. Fark: Birinci durum savaş ve vatanın bağımsızlığı için (Millî Mücadele), ikinci durum doğal afetin yaralarını sarmak için gösterilen dayanışmadır; yani ihtiyacın/olayın türü ve dönemi farklıdır. Benzer anlama gelen ifadeler kabul edilir.

Katılmıyoruz. Millî meseleler yalnızca devlet yöneticilerini değil, toplumun tüm bireylerini ilgilendirir; bu nedenle birlik, beraberlik ve dayanışma önemlidir. Millî Mücadele örneği: Halk, Tekâlif-i Millîye Emirleri kapsamında yiyecek, giyecek, araç gereçlerini orduyla paylaşmış, köylüler cepheye mermi taşımıştır (halkın katkısı olmadan zafer kazanılamazdı). Öğrenci davranışı: Denizleri temiz tutmak, fidan dikmek/ormanları korumak, millî değerlere ve dile sahip çıkmak, dayanışma kampanyalarına katılmak gibi vatandaşlık sorumluluklarını yerine getirmek. Görüşün reddi + örnek + öğrenci davranışı bulunmalıdır.

Olumlu: Farklı ülkelerde üretilen ürünlere kolay ve uygun fiyatla ulaşılması, tüketicinin seçeneklerinin artması. Olumsuz: Küçük yerel işletmelerin büyük uluslararası şirketler karşısında zor durumda kalması. Öneri: Yerel ve taze ürünlere, kaliteli hizmete ve mahalleli ile yakın ilişkiye odaklanması, internetten/telefonla sipariş ve eve teslim hizmeti başlatması, diğer esnafla birlikte hareket etmesi gibi cevaplar kabul edilir.