6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Dönem 1. Yazılı Son Hazırlık Soruları Çöz (Tüm Senaryolar)

TAM PUAN (15 puan): a) Müzik grubu; rolü gitarist. b) Ailede abla rolü ya da okulda sınıf başkanı rolü (ikisinden biri yeterlidir). c) Zaman ilerledikçe içinde bulunduğumuz gruplar ve bu gruplarda üstlendiğimiz roller değişebilir.
KISMİ PUAN (10 puan): Üç maddeden ikisini doğru yazar (her doğru madde 5 puan).
KISMİ PUAN (5 puan): Üç maddeden yalnızca birini doğru yazar (her doğru madde 5 puan).
SIFIR PUAN: Hiçbir maddeyi doğru yazmazsa ya da cevap yazmazsa.
Püf noktası: Yeni bir gruba katılmak ve aynı grupta yeni bir rol almak, grupların ve rollerin zamanla değişebileceğini gösterir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler tabloda yeni grup ile aynı gruptaki yeni rolü birbirine karıştırır ve c) maddesinde sonucu yazmak yerine tablodaki bir satırı tekrar eder.

TAM PUAN (15 puan): a) Arabulucu (arkadaş grubunda tartışma çıkınca barışmalarını sağlayan kişi). b) Katılmıyorum. Defne yeni arkadaş grubunda arabulucu rolünü üstlenirken mahalledeki eski arkadaş grubunda planlayıcı rolünü sürdürmektedir. Yani yeni bir gruba katılmak ya da yeni bir rol almak eski rolü bırakmayı gerektirmez; bazı rollerimiz devam ederken yeni roller de ekleyebiliriz.
KISMİ PUAN (10 puan): (b) şıkkının sonucunu ve gerekçesini doğru yazmış ancak (a) şıkkını yanlış yazmış ya da boş bırakmıştır; ya da (a) şıkkını doğru yazmış ve (b) şıkkında yalnızca 'katılmıyorum' sonucunu yazıp gerekçe yazmamış ya da gerekçesi yanlıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnızca (a) şıkkını doğru yazmıştır; ya da yalnızca (b) şıkkında 'katılmıyorum' sonucunu yazmış, gerekçe yazmamış ya da gerekçesi yanlıştır ve (a) şıkkı yanlış ya da boştur.
SIFIR PUAN: (a) şıkkını yanlış yazan ya da boş bırakan ve (b) şıkkında 'katılıyorum' diyen ya da hiçbir şey yazmayan cevap 0 puan alır.
Püf noktası: Yeni bir gruba katılmak yeni rol kazandırır; ama eski gruplardaki bazı roller de sürebilir, roller birbirinin yerine geçmek zorunda değildir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler yeni bir gruba girilince eski rollerin tamamen bırakıldığını sanır ya da arkadaş grubundaki rolü (arabulucu, planlayıcı gibi) adlandıramaz.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Mert'in bisiklet grubundaki lider rolü, grup artık toplanmadığı için sona ermiştir. Ancak ortaokulda okul gazetesi ekibinde haber yazma ve kütüphanede gönüllü olma gibi yeni roller üstlenmiştir. Zaman ilerledikçe içinde bulunduğumuz gruplar ve rollerimiz değişir; bu doğal bir süreçtir. Yeni gruplardaki roller kişisel ve sosyal gelişimimize katkı sağlar, bu yüzden endişelenmeye gerek yoktur.
KISMİ PUAN (5 puan): Aşağıdaki iki maddeden yalnızca birini doğru yazmıştır: (1) Mert'in sona eren rolünü (bisiklet grubunda lider) ve yeni üstlendiği rolleri (gazetede haber yazma, kütüphanede gönüllülük) yazmıştır. (2) Değişimin doğal bir süreç olduğunu ve yeni rollerin gelişime katkı sağladığını belirterek endişelenmeye gerek olmadığını açıklamıştır.
SIFIR PUAN: İki maddeden hiçbirini doğru yazmayan; Mert'in endişesini haklı bulup değişimin kötü olduğunu söyleyen ya da boş bırakılan cevap 0 puan alır.
Püf noktası: Bir grup ya da rol sona erse bile zamanla yeni gruplar ve roller kazanırız; bu doğal bir süreçtir ve gelişimimize katkı sağlar.
Sık yapılan hata: Öğrenciler yalnızca Mert'in kaybettiği lider rolüne odaklanır, yeni üstlendiği rolleri göstermez veya değişimin neden doğal olduğunu açıklamaz.

TAM PUAN (10 puan): Katılmıyorum. Halk oyunları gelenek ve göreneklerimizi içinde barındırır; figürleri, ritmi ve müziğiyle yiğitlik, cesaret, çalışkanlık gibi millî değerlerimizi anlatır (Erzurum barı yiğitlik ve kahramanlık duygularını yansıtır). Bu değerleri yaşatarak toplumsal birliğimize katkıda bulunur.
KISMİ PUAN (5 puan): "Katılmıyorum" der; gerekçesinde ya halk oyunlarının bir millî değeri (yiğitlik, cesaret vb.) yansıttığını ya da toplumsal birliğe katkı sağladığını yazar (ikisinden yalnız birini yazar) veya gerekçe yazmaz.
SIFIR PUAN: "Katılıyorum" der (sonuç yanlış) ya da cevap yazmaz.
Püf noktası: Halk oyunları gelenek ve göreneklerin bir parçasıdır; millî değerleri yaşatır, bu yolla toplumsal birliğe katkı sağlar.
Sık yapılan hata: Öğrenciler halk oyunlarını yalnızca eğlence olarak görür; millî değerle ve toplumsal birlikle ilişki kurmadan "güzel olduğu için" gibi gerekçe yazar.

TAM PUAN (10 puan): Aşağıdaki katkılardan herhangi ikisini yazar: (1) Dostluk ve arkadaşlık bağlarının oluşmasını sağlar. (2) Farklı kültürel geçmişi olan insanlar arasındaki toplumsal önyargıları ortadan kaldırır. (3) Kültürler arasındaki iletişimi kolaylaştırır. (4) Sosyal bağları güçlendirir.
KISMİ PUAN (5 puan): Her doğru katkı için 5 puan (2 doğru katkı 10 puan, 1 doğru katkı 5 puan).
SIFIR PUAN: Hiçbir katkıyı doğru yazmazsa (ör. yalnızca ebrunun nasıl yapıldığını anlatır, sanatın güzelliğinden söz eder).
Püf noktası: Geleneksel sanatlar insanları bir araya getirir; dostluk, iletişim ve sosyal bağlar yoluyla toplumsal birliği güçlendirir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler sanatın yalnızca süsleme ya da hobi olduğunu yazar; insanlar arasındaki bağa ve birliğe katkısını belirtmez.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Katılmıyorum. Tablodaki sel felaketi ve bayram örnekleri tehdit ya da savaş olmayan durumlardır. Bu örneklerde yardımlaşma ve dayanışma, birlik ve beraberlik gibi millî değerler yaşatılmıştır. Millî değerler etrafında kenetlenmek her durumda toplumsal birliğimizi güçlendirir.
KISMİ PUAN (5 puan): "Katılmıyorum" der; ancak tablodan barış dönemi örneği, millî değer ya da toplumsal birliğe katkı açıklamasından en az birini yazmaz veya yanlış yazar (gerekçe eksik ya da yok).
SIFIR PUAN: "Katılıyorum" der (sonuç yanlış) ya da cevap yazmaz.
Püf noktası: Millî değerler yalnızca savaşta değil; afet, bayram gibi her durumda toplumsal birliği güçlendirir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler tablodaki saldırı satırına bakıp Ela'ya hak verir; afet ve bayram örneklerini gerekçelerinde kullanmaz.

TAM PUAN (10 puan): Benzerlik: İki grup da boş zaman etkinliklerinin az olmasını ya da telefon ve tabletin yaygın olmasını neden olarak yazmıştır (ikisinden biri yeterlidir). Farklılık: 1. grup ailelerin süre sınırı koymamasını, 2. grup arkadaş çevresinin de ekran başında vakit geçirmesini yazmıştır (grupların birbirinden ayrılan nedenlerinden biri yeterlidir).
KISMİ PUAN (5 puan): Her doğru madde için 5 puan: benzerliği ya da farklılığı doğru yazan öğrenci 5 puan, ikisini de doğru yazan 10 puan alır.
SIFIR PUAN: Benzerliği de farklılığı da doğru yazmazsa ya da cevap vermezse (örneğin tabloda olmayan bir nedeni yazarsa).
Püf noktası: Aynı sorunu ele alan grupların neden listeleri karşılaştırılırken ortak yazılanlar benzerlik, yalnızca bir grubun yazdığı nedenler farklılık olur.
Sık yapılan hata: Öğrenciler benzerlik ile farklılığı karıştırır ya da iki grubun da yazdığı bir nedeni farklılık olarak gösterir.

TAM PUAN (10 puan): Önerinin eksik olan özelliği sürdürülebilir olmasıdır. Öneri yalnızca bir günle sınırlıdır; cuma günü geçince kâğıt israfı yeniden başlayacağı için sorun kalıcı olarak çözülmez.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnızca eksik özelliği doğru yazar (sürdürülebilir), gerekçeyi yazmaz ya da yanlış yazar.
SIFIR PUAN: Eksik özellik olarak sürdürülebilir dışında bir özellik yazarsa ya da cevap vermezse.
Püf noktası: Çözüm önerisi sorunu bir kerelik değil, sürekli ve kalıcı olarak ortadan kaldırabiliyorsa sürdürülebilirdir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler tek günlük uygulamanın da sorunu çözdüğünü düşünüp önerinin sürdürülebilir olduğunu yazar.

TAM PUAN (10 puan): 1. neden için: Sürücülere ambulansa yol verme konusunda bilgilendirme ya da eğitim çalışması yapılır (afiş, broşür, medya yoluyla duyuru gibi). 2. neden için: Sokakta çift sıra park yasağı konur, denetim yapılır ya da yeterli park alanı oluşturulur. Nedenle doğrudan ilgili ve uygulanabilir benzer öneriler de kabul edilir.
KISMİ PUAN (5 puan): Her doğru madde için 5 puan: nedenle ilişkili bir öneri yazan her satır 5 puan, iki satırı da doğru yazan 10 puan alır.
SIFIR PUAN: Hiçbir neden için o nedenle ilişkili bir öneri yazmazsa ya da cevap vermezse.
Püf noktası: İyi bir çözüm önerisi, sorunun belirlenen nedenini doğrudan ortadan kaldırmaya yöneliktir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler nedenle ilgisi olmayan genel önerilere ("herkes dikkatli olsun" gibi) yönelir.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): a) Önerinin eksik olan özelliği uygulanabilir olmasıdır; yeni yapının bedeli öğrenci harçlıklarıyla karşılanamayacağı için öneri hayata geçirilemez. b) Öneri, durağın yazı ve kırık oturak sorununa yönelik olmalı ve maliyet engelini aşmalıdır. Örneğin: Belediyeye dilekçe yazarak durağın onarılmasını ve boyanmasını istemek ya da gönüllü öğrencilerle duvarları temizleyip uyarı afişleri asmak (ikisinden biri ya da buna benzer, maliyeti öğrencilere yüklemeyen bir öneri yeterlidir).
KISMİ PUAN (5 puan): Her doğru madde için 5 puan: 2 doğru madde 10 puan, 1 doğru madde 5 puan. (a maddesi: "uygulanabilir" yazılmışsa doğru; b maddesi: durağın sorununa yönelik olup maliyeti öğrencilere yüklemeyen bir öneri yazılmışsa doğru.)
SIFIR PUAN: Hiçbir maddeyi doğru yazmazsa. Örneğin a maddesinde özgün, sürdürülebilir ya da toplumsal fayda sağlayan yazar; b maddesinde bedeli yine öğrencilerin karşılamasına dayanan ya da durağın sorunuyla ilgisi olmayan bir öneri yazar ya da cevap yazmaz.
Püf noktası: Çözüm önerisi; özgün, uygulanabilir, sürdürülebilir ve toplumsal fayda sağlayan olmalıdır; diğer gruptan gelen geri bildirim, önerinin hangi özelliğinin eksik olduğunu gösterir ve öneri bu geri bildirime göre yeniden düzenlenir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler geri bildirimdeki maliyet engelini fark etmeden önerinin eksik özelliğini yanlış belirler ya da yeniden düzenlediği önerinin bedelini yine öğrencilere yükler.

TAM PUAN (10 puan): Katılmıyorum. Göreceli konum, bir yerin kıtalara, okyanuslara, boğazlara, ticaret yollarına ve komşu ülkelere göre konumudur. Belirlenirken yer şekilleri, iklim ve yer altı kaynakları da dikkate alınabilir. Enlem ve boylam derecelerine göre belirlenen konum mutlak konumdur. Yükselti bilgisi (yer şekli) göreceli konum özelliklerindendir.
KISMİ PUAN (5 puan): "Katılmıyorum" der, ancak gerekçeyi yazmaz ya da gerekçesi yanlıştır (ör. göreceli konumun nelere göre belirlendiğini yazmaz).
SIFIR PUAN: "Katılıyorum" yazan ya da hiçbir şey yazmayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Enlem-boylam mutlak konumdur; göreceli konum kıtalara, okyanuslara, boğazlara, ticaret yollarına ve komşu ülkelere göre belirlenir, yer şekilleri gibi özellikler de dikkate alınabilir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler göreceli konumu da enlem ve boylam dereceleriyle karıştırıp mutlak konumla ayırt edemez.

TAM PUAN (10 puan): a) Mavi Vatan, Türk Deniz Yetki Alanları'dır; Türkiye'nin kara sınırlarında olduğu gibi kıyısı bulunduğu denizlerde de egemenlik haklarının bulunduğu alanı ifade eder. b) Mavi Vatan'ı korumak ülkemizin güvenliğini, tam bağımsızlığını ya da enerji özgürlüğünü korumaktır (biri yeterlidir).
KISMİ PUAN (5 puan): a) ve b) bölümlerinden yalnızca birini doğru cevaplayan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Her iki bölümü de yanlış cevaplayan ya da boş bırakan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Mavi Vatan, Türkiye'nin kıyısı bulunduğu denizlerde egemenlik haklarının bulunduğu alandır; korunması güvenlik, tam bağımsızlık ve enerji özgürlüğü açısından önemlidir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler Mavi Vatan'ı yalnızca denizdeki bir bölge olarak tanımlar, egemenlik haklarının bulunduğu alan olduğunu yazmaz.