5. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı Son Hazırlık Soruları Çöz (Tüm Senaryolar)

TAM PUAN (10 puan): a) Kerem arkadaşlarını ararken ayağı takılıp düşmüş ve dizini yaralamıştır. b) Ela oyunu bırakmış ve Kerem'i park görevlisinin yanına götürmüştür.
KISMİ PUAN (5 puan): Her doğru bölüm için 5 puan (a ve b'den yalnız birini doğru yazarsa 5 puan, ikisini de doğru yazarsa 10 puan).
SIFIR PUAN: a ve b bölümlerinden hiçbirini doğru yazmazsa ya da cevap vermezse.
Püf noktası: Yüzey anlam sorusunun cevabı metinde açıkça yazılıdır; çıkarım yapmadan doğrudan metinden bulunur.
Sık yapılan hata: Öğrenciler metinde yazmayan ayrıntıları (örneğin Kerem'in canının yandığını ya da üzüldüğünü) ekleyerek cevap veriyor.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): a) Selin'in cümlesi metnin yüzey anlamını verir. b) Yüzey anlam, metinde açıkça yazan bilgiyi çıkarım yapmadan bulmaktır. Kerem'in ve Deniz'in cümleleri metinde doğrudan yazmaz; bunlar metindeki bilgilerden çıkarım yapılarak söylenmiş yorumlardır.
KISMİ PUAN (5 puan): a) bölümünde Selin'i doğru seçmiş, ancak b) bölümünde gerekçe yazmamış ya da gerekçesi yanlışsa (ör. cümlelerin metinle ilgisiz olduğunu söylerse) 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Selin dışında bir öğrenciyi seçerse ya da hiç cevap vermezse.
Püf noktası: Yüzey anlam metinde açıkça yazanı bulmaktır; "çok değer veriyor" ya da "çok sevdiği için" gibi sebep ve duygu çıkarımları metnin yüzey anlamı değildir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler makul görünen her yorumu metnin yüzey anlamı sayar ve çıkarımla doğrudan yazan bilgiyi birbirinden ayıramaz.

TAM PUAN (10 puan): Mesaj: Teknolojiyi aşırı kullanmak aile içi iletişimi azaltır; aynı sofradayken bile birbirimizle konuşmuyoruz, bu yüzden yemekte telefonları bırakıp aile bireyleriyle sohbet etmeliyiz. İpucu (biri yeterlidir): Herkesin elinde telefon olması / başların eğik olması / yemeklerin dokunulmamış durması. Anlamca uygun cevaplar kabul edilir.
KISMİ PUAN (5 puan): Mesajı ya da ipucunu doğru yazmış, diğerini yazmamış veya yanlış yazmışsa (her doğru bölüm için 5 puan).
SIFIR PUAN: Mesajı da ipucunu da yanlış yazmışsa ya da cevap yazmamışsa.
Püf noktası: Görselde yazı olmasa da ögeler (herkesin elindeki telefon, eğik başlar, dokunulmamış yemekler) mesajı taşır; mesaj bu ipuçlarından çıkarılır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler mesaj yerine görseli yalnızca anlatır ("Bir aile yemek yiyor.") ve görselin vermek istediği mesajı yazmaz.

TAM PUAN (10 puan): Sorun: Ağaçları kesmek, orada yaşayan canlıların yuvasını ve yaşam alanını yok etmektedir. Çözüm önerisi (biri yeterlidir): Ağaçları kesmemek, fidan dikmek, kâğıdı tasarruflu kullanmak, doğayı korumak. Anlamca uygun cevaplar kabul edilir.
KISMİ PUAN (5 puan): Sorunu ya da çözüm önerisinden yalnızca birini doğru yazmışsa (ör. sorunu doğru belirlemiş, çözüm önerisi yazmamış ya da sorunla ilgisizse; ya da uygulanabilir bir çözüm yazmış, sorunu yanlış belirlemişse). Her doğru bölüm için 5 puan.
SIFIR PUAN: Sorunu da çözüm önerisini de doğru yazmazsa (yalnızca görselde gördüklerini sıralayıp sorunu belirtmeyen ve ilgisiz öneri yazan ya da boş bırakan cevap).
Püf noktası: Görseldeki ipuçları (testere, kütük, yere düşmüş yuva ve yumurtalar, üzgün kuşlar) birlikte okunarak sorun belirlenir; çözüm önerisi bu sorunla ilgili olmalıdır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler sorunu yazmak yerine yalnızca "Kuşlar üzgün." gibi görseldeki bir ögeyi anlatır ve ağaç kesmenin yaşam alanını yok ettiğini belirtmez.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): a) Mesaja uygun bir slogan, örneğin: "Karşıya geçerken telefona değil, yola bak!" (Yolda telefonla ilgilenmenin kazaya neden olabileceğini anlatan, anlamca uygun cevaplar kabul edilir.) b) İki ipucu: Çocuğun başını eğip telefona bakması ve ona doğru bir arabanın gelmesi (çocuğun arabayı fark etmemesi). Yaya geçidinde olması da ipucu olarak kabul edilir; bunlardan ikisi yazılmalıdır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnızca a) bölümünü ya da yalnızca b) bölümünü doğru yazmışsa (b) bölümünde iki ipucunun ikisi de doğru olmalıdır; yalnız bir ipucu yazılmışsa b) bölümünden puan verilmez).
SIFIR PUAN: a) bölümündeki slogan görselin mesajıyla ilgisizse ve b) bölümünde iki ipucu doğru yazılmamışsa ya da cevap yazmamışsa.
Püf noktası: Slogan, görselin mesajından çıkar; mesajı da görseldeki ipuçları (telefona bakan çocuk, yaklaşan araba, yaya geçidi) kanıtlar.
Sık yapılan hata: Öğrenciler sloganı görseli anlatan bir cümle olarak yazar ("Çocuk karşıdan karşıya geçiyor.") ve uyarı ya da mesaj içermez.

TAM PUAN (10 puan): Elif'in tahmini uyuşmuyor. "Titizlikle", bir işi en ince ayrıntısına kadar dikkatle ve özenle yapmak demektir. İpuçları: Ayşe'nin her kartı cetvelle ölçüp kesmesi ve yanlış yazdığı bir harfi bile silip baştan yazmasıdır. İki ipucu da işin acele değil, çok dikkatli yapıldığını gösterir.
KISMİ PUAN (5 puan): Elif'in tahmininin uyuşmadığını belirtir ve sözcüğün anlamını doğru tahmin eder (dikkatle, özenle, ince ayrıntısına kadar); ancak ipucu yazmaz ya da yalnızca bir ipucu yazar.
SIFIR PUAN: Sözcüğün anlamını yanlış tahmin eden (ör. aceleyle, çabucak, hızla), Elif'in tahminini doğru bulan ya da hiçbir şey yazmayan cevap 0 puan alır.
Püf noktası: Bilinmeyen sözcüğün anlamı, aynı cümledeki ve çevresindeki ipuçlarına (burada ayrıntıya dikkat edilmesine) bakılarak tahmin edilir; tahmin ipuçlarıyla uyuşmalıdır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler cümledeki ipuçlarına bakmadan sözcüğün anlamını tahmin eder, bu yüzden "aceleyle" gibi ipuçlarıyla çelişen anlamlar yazar.

TAM PUAN (10 puan): Anahtar kelime "uçurtma"dır. Metnin tamamı uçurtma şenliği, uçurtma yapımı ve uçurtmayı gökyüzüne bırakma üzerinedir; bu kelime metinde en çok tekrar eder ve metnin konusunu destekler.
KISMİ PUAN (5 puan): Anahtar kelimeyi (uçurtma) doğru yazar, ancak kelimenin metnin içeriğiyle ilişkisini açıklamaz ya da yanlış açıklar.
SIFIR PUAN: Anahtar kelimeyi yanlış yazar (ör. ip, rüzgâr, gökyüzü, çıta) ya da hiçbir şey yazmaz.
Püf noktası: Metnin anahtar kelimesi, metinde en çok tekrar eden ve metnin konusunu destekleyen kelimedir; ekleri atılarak yalın biçimiyle yazılır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler metinde yalnızca bir kez geçen ama dikkat çeken kelimeleri (ip, rüzgâr, gökyüzü) anahtar kelime sanır ya da kelimenin metinle ilişkisini açıklamadan yalnız kelimeyi yazar.

TAM PUAN (10 puan): Mert'in paragrafı daha zengindir. Zeynep her cümlede aynı kelimeyi ("güzel") tekrar etmiştir. Mert ise cümlelere uygun, farklı kelimeler (eğlenceli, güçlü, içten, coşkulu) kullanarak yazısını zenginleştirmiştir.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnızca Mert'in paragrafını seçmiş, ancak gerekçe yazmamış ya da gerekçesi yanlıştır (örneğin "Mert'in paragrafı daha uzun olduğu için" gibi).
SIFIR PUAN: Zeynep'in paragrafını seçen ya da cevap yazmayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Söz varlığıyla zenginleştirme, aynı kelimeyi tekrar etmek yerine anlama uygun farklı kelimeler seçmektir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler paragrafın zenginliğini, kelime çeşitliliğine bakmadan cümle sayısına ya da uzunluğuna göre değerlendirir.

TAM PUAN (10 puan): a) Tekrar edilen sözcük "çok"tur. b) 3. ve 4. cümlede "çok" yerine anlamı bozmayan, birbirinden farklı birer sözcük kullanılmıştır. Örnek: "Arkadaşlarım oldukça meraklıydı." "Oyunun sonu fazlasıyla eğlenceliydi." (gayet, epey vb. anlamca uygun sözcükler de kabul edilir.)
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnızca a maddesi doğru ("çok" sözcüğü bulunmuş), b maddesi eksik ya da yanlış. Ya da yalnızca b maddesi doğru (iki cümlede de birbirinden farklı, anlamca uygun birer sözcük kullanılmış), a maddesi eksik ya da yanlış.
SIFIR PUAN: a maddesi yanlış ya da boş ve b maddesinde iki cümle birden uygun ve birbirinden farklı sözcüklerle yazılmamışsa (örneğin yalnızca bir cümle düzeltilmiş, "çok" yine kullanılmış ya da iki cümlede aynı sözcük yazılmış, anlamı bozan sözcük kullanılmışsa).
Püf noktası: Aynı sözcüğü tekrar etmek yerine anlamı bozmayan başka sözcükler (yakın anlamlı sözcükler gibi) kullanmak yazıyı zenginleştirir; yazı gözden geçirilirken kelime seçimine bu yüzden bakılır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler sözcüğü değiştirirken cümlenin anlamını bozan bir sözcük seçer ya da iki cümlede de aynı sözcüğü yazarak tekrarı yeniden yaratır.

TAM PUAN (10 puan): a) Anahtar kelime, bir metnin içeriğini en iyi yansıtan kelime ya da kelime gruplarıdır. b) Parçanın içeriğini yansıtan iki kelime yazılır. Örnek: oyun, çocuk, sokak. Bu kelimeler parçada tekrar eder ve konuyu destekler. Mahalle ve takım gibi içeriğe uygun kelimeler de kabul edilir.
KISMİ PUAN (5 puan): Her doğru bölüm için 5 puan: a) bölümündeki tanım doğruysa 5 puan, b) bölümündeki iki kelime de içeriğe uygunsa 5 puan. Tek bölüm doğruysa 5 puan, iki bölüm de doğruysa 10 puan (tam puan). b) bölümünde yalnızca bir kelime uygunsa bu bölümden puan verilmez.
SIFIR PUAN: Hiçbir bölümü doğru yazmazsa. Örneğin tanım metnin içeriğini en iyi yansıtan kelimeyle ilgili değilse ve yazılan kelimeler parçanın konusuyla ilgisizse (ör. "deniz, kitap") ya da cevap yoksa.
Püf noktası: Anahtar kelime, metnin içeriğini en iyi yansıtan ve konuyu destekleyen kelime ya da kelime grubudur.
Sık yapılan hata: Öğrenciler metindeki herhangi bir kelimeyi anahtar kelime sanır; oysa konuyu en iyi yansıtan kelimeyi seçmek gerekir.

TAM PUAN (10 puan): a) Betimleyici anlatım biçimi uygundur. b) Kaan bir kişiyi okuyucunun gözünde canlanacak şekilde tarif etmek istediği için bu biçimi seçmelidir. Yazıda amcanın bıyığı, bastonu, ceketi gibi görünüş özellikleri anlatılacaktır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnızca anlatım biçimini (betimleyici) doğru yazmış, gerekçeyi yazmamış ya da gerekçesi yanlıştır.
SIFIR PUAN: Anlatım biçimini yanlış yazan (olaya dayalı, tanıtıcı, sıralı kronolojik vb.) ya da hiç cevap yazmayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Yazının amacı, seçilecek anlatım biçimini belirler: bir kişiyi okuyucunun gözünde canlandıracak biçimde tarif etmek betimleyici anlatımdır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler kişiyi anlatmak diye düşünerek "tanıtıcı" ya da "olaya dayalı" anlatımı seçer; oysa amaç olay anlatmak ya da bilgi vermek değil, görünüşü canlandırmaktır.