12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı Son Hazırlık Soruları Çöz (Tüm Senaryolar)

TAM PUAN (10 puan): I. ve III. cümlelerde yazım yanlışı vardır; II. cümle doğrudur. I. cümledeki "bende" yanlıştır, doğrusu "ben de" biçimindedir. Çünkü bağlaç olan "de" kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır. III. cümledeki "anladımki" yanlıştır, doğrusu "anladım ki" biçimindedir. Çünkü bağlaç olan "ki" kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır.
KISMİ PUAN (5 puan): I. ve III. cümlelerden yalnızca birini doğru biçimiyle düzeltip imla kuralını (bağlaç olan "de" ya da "ki" ayrı yazılır) doğru yazarsa 5 puan verilir. Her madde için doğru biçim ve gerekçe birlikte aranır; iki maddeyi de doğru yazarsa tam puan (10) verilir.
SIFIR PUAN: I. ve III. cümlelerin hiçbirini gerekçesiyle birlikte doğru düzeltemezse ya da cevap yazmazsa 0 puan verilir.
Püf noktası: Bağlaç olan "de" ve "ki" kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır; "bende" gibi bitişik yazım ise anlamı değiştirir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler "ben de" yerine "bende", "anladım ki" yerine "anladımki" yazar ve bağlaç olan "de" ile "ki"yi bulunma eki ya da ek sanarak bitişik yazar.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): II. cümlede sözlükteki anlamıyla kullanılmıştır. Çünkü öğretmen, hikâyenin sonunun en çarpıcı bölüm olduğu düşüncesinin önemini belirtmiş ve dikkati o noktaya çekmiştir. Bu cümlede kâğıda çizilen bir çizgi yoktur. I. cümlede söz grubu, kalemle cümlenin altına gerçekten çizgi çekmek anlamında, yani gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): İki bölümden yalnızca biri doğruysa 5 puan verilir. Birinci bölüm: II. cümleyi seçip önemini belirtme, dikkati çekme, vurgulama gerekçesini yazmıştır. İkinci bölüm: I. cümledeki anlamı, kalemle altına çizgi çekme (gerçek anlam) olarak belirtmiştir. İki bölüm de doğruysa 10 puan, yalnızca biri doğruysa 5 puan alır.
SIFIR PUAN: II. cümleyi seçmez ya da gerekçe yazmaz. I. cümledeki anlamı da doğru belirtmez. Cevap boştur ya da iki bölümde de yanlıştır.
Püf noktası: Bir söz grubunun anlamı cümledeki bağlamdan (kimin, ne yaptığından) belirlenir. Sözlükteki açıklama, bu bağlama uyan cümleyle eşleştirilir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler iki cümlede de aynı söz grubu geçtiği için ikisini aynı anlamda sayar. Kalemle çizgi çekmeyi de “vurgulama” diye yorumlar.

TAM PUAN (10 puan): “Yola çıkmak”, bir yere varmak için bulunduğu yerden ayrılarak yolculuğa başlamak, harekete geçmek anlamında kullanılmıştır. Kerem dedesinin köyüne gitmek için bulunduğu yerden ayrılıp yolculuğa başlamıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Anlamın yalnızca bir yönünü yazmış, diğerini yazmamıştır. Örneğin yalnızca “yolculuğa başladı” ya da yalnızca “bulunduğu yerden ayrıldı” demiştir.
SIFIR PUAN: Anlamın iki yönünü de (bulunduğu yerden ayrılma, yolculuğa başlama/harekete geçme) yazmayan ya da “yolun kenarına çıktı”, “yolda karşılaştı”, “köye vardı” gibi yanlış anlam veren cevap, ayrıca boş bırakılan cevap 0 puan alır.
Püf noktası: Bir kelime grubunun anlamını tespit ederken cümlenin bağlamına bakılır: Kerem'in nereden nereye, ne amaçla gittiği anlamı belirler.
Sık yapılan hata: Öğrenciler “yola çıkmak”ı yalnızca “gitmek” ya da “varmak” diye yazar; yolculuğa başlama ve bulunduğu yerden ayrılma yönünü belirtmez.

TAM PUAN (10 puan): a) Küçürek hikâyelerin sınırları 1960'tan sonra çizilmeye başlanmıştır. b) Küçürek hikâye, son yüzyılda dünyayı biçimlendiren modernist düşüncenin etkisiyle ortaya çıkmıştır. Modern insanın sıkışık zamanlara pek çok şeyi sığdırma ve yer edinme çabası bu türün çıkış noktası olmuştur.
KISMİ PUAN (5 puan): Her doğru madde için 5 puan: a) maddesinde 1960 sonrası dönemi, b) maddesinde modernist düşünceyi (ya da modern insanın yer edinme çabasını) yazan öğrenci 5 puan alır. Yalnızca bir madde doğruysa 5 puan verilir.
SIFIR PUAN: Hiçbir maddeyi doğru yazmazsa (örneğin 1960 öncesi bir dönem ya da modernist düşünce dışında bir anlayış yazarsa) ya da cevap yazmazsa.
Püf noktası: Küçürek hikâye, 1960'tan sonra sınırları çizilmeye başlanan ve modernist düşüncenin etkisiyle ortaya çıkan bir türdür; tür ile içinde doğduğu zamanın düşüncesi arasında sıkı bir ilişki vardır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler küçürek hikâyeyi eski çağlardan kalma bir tür sanır ya da onu yalnızca kısa olduğu için ortaya çıkmış sayarak dönem ve düşünce ilişkisini yazmaz.

TAM PUAN (10 puan): Konu: Yaşlı bir adamın her akşam karşı sandalyeye de bir bardak çay koyup sabah soğuyan çayı dökmesi, bunu her gün tekrarlamasıdır. Tema: Yalnızlık (ya da özlem). Küçürek hikâye olayı doğrudan anlatmaz, ima eder; bu yüzden tema, anlatılanlardan çok anlatılmayanlardan çıkarılır.
KISMİ PUAN (5 puan): Konuyu ya da temayı iki parçadan yalnızca biri doğru yazılmışsa (konu doğru, tema yanlış ya da tema doğru, konu yanlış/eksik) 5 puan. Her doğru parça için 5 puan verilir.
SIFIR PUAN: Konuyu ve temayı da doğru yazmazsa ya da cevap yazmazsa. Örneğin temaya "çay içmek" yazıp konuya "yalnızlık" yazarak ikisini karıştıran cevap 0 puan alır.
Püf noktası: Konu, metinde "ne anlatıldığı"dır (olay ya da durum); tema ise bu anlatılanların ima ettiği ve okurun çıkardığı temel duygu ya da düşüncedir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler konu ile temayı karıştırır; temaya olayı ("çay koyması") yazar ya da konuya yalnızca "yalnızlık" yazar.

TAM PUAN (10 puan): Çatışmanın türü, kişinin kendi iç dünyasıyla yaşadığı çatışmadır (iç çatışma). Zehra, kendisi için kırmızı paltoyu alma isteği ile soğukta titreyen komşu çocuğa yardım etme isteği arasında kalmıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Çatışmanın türü ile tarafları ifadelerinden yalnızca biri doğrudur. Örneğin “iç çatışma” yazmış ama tarafları yazmamış ya da yanlış yazmıştır. Ya da tarafları (palto alma isteği ile çocuğa yardım etme isteği) doğru yazmış ama türü yazmamış ya da yanlış yazmıştır.
SIFIR PUAN: Çatışmanın türünü de taraflarını da doğru yazmayan ya da boş bırakan cevap. Örneğin çatışmayı Zehra ile çocuk arasında (kişi-kişi) ya da Zehra ile mağaza sahibi arasında gösteren cevap.
Püf noktası: Çatışmayı bulmak için kahramanın karşı karşıya kaldığı karşıt istek, değer ya da güçlere bakılır; burada karşıt iki istek aynı kişinin içindedir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler, hikâyede bir çocuk da bulunduğu için çatışmayı Zehra ile çocuk arasında (kişi-kişi) sanıp iç çatışmayı gözden kaçırır.

TAM PUAN (10 puan): Zaman: “akşam”, mekân: “kapının önü”. Küçürek hikâyelerde zaman ve mekân ayrıntılı betimlenmez; bu ayrıntılar silinir ve yalnızca birkaç ipucuyla verilir. Bu hikâyede de hangi tarih, hangi şehir ya da hangi ev olduğu belirtilmemiştir.
KISMİ PUAN (5 puan): Her doğru madde için 5 puan: (1) zaman olarak “akşam”, mekân olarak “kapının önü” ifadelerinin ikisini de doğru yazmışsa 5 puan; (2) küçürek hikâyede zaman ve mekânın ayrıntılı verilmediğini, betimlemelerine pek yer verilmediğini belirtmişse 5 puan. Bir madde ancak tamamı doğruysa puan alır. Yalnızca bir maddeyi doğru yazan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Hiçbir maddeyi doğru yazmazsa (zaman ve mekân ifadelerini yanlış ya da eksik yazar, küçürek hikâyede zaman ve mekânın ayrıntılı anlatıldığını söyler ya da cevap yazmazsa) 0 puan alır.
Püf noktası: Küçürek hikâyede zaman ve mekân ayrıntıları silinir; bu yüzden zaman ve mekânı hikâyedeki birkaç ipucundan bulup belirlemek gerekir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler zaman ve mekânı hiç yokmuş gibi yazar ya da hikâyede bulunmayan ayrıntıları (şehir, tarih, ev gibi) kendiliğinden ekler.

TAM PUAN (10 puan): Anlatıcı: Bir metinde anlatılanları, olayları, olguları, durumları hikâye eden kişidir. Bu hikâyede Hakan'ın bekleyişini okura aktaran kişidir. Bakış açısı: Roman veya hikâyelerde anlatıcının aktardığı olayla ilgili ayrıntılara hâkimiyeti ve ayrıntıları aktarma biçimidir.
KISMİ PUAN (5 puan): Her doğru madde için 5 puan: 1 doğru madde 5 puan, 2 doğru madde 10 puan. Anlatıcı maddesi, olayları/durumları hikâye eden kişi olarak doğru tanımlanmışsa doğru sayılır. Bakış açısı maddesi, anlatıcının olay ayrıntılarına hâkimiyeti ve bunları aktarma biçimi olarak doğru açıklanmışsa doğru sayılır.
SIFIR PUAN: Hiçbir maddeyi doğru yazmazsa. Örneğin anlatıcıya Hakan der ya da bakış açısını yazarın görüşü gibi yanlış tanımlar, hem anlatıcı hem bakış açısı için yanlış ya da boş cevap verir.
Püf noktası: Anlatıcı olayı hikâye eden kişidir; bakış açısı ise anlatıcının olay ayrıntılarına hâkimiyetini ve bunları aktarma biçimini gösterir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler bakış açısını yazarın düşüncesi ya da hikâyenin ana düşüncesi sanır; anlatıcıyı da hikâyedeki kahramanla karıştırır.

TAM PUAN (5 puan): Yazar, olayı ya da durumu doğrudan anlatmak yerine ima etmiştir (anlatılmayanlarla anlam oluşturmuştur). Küçürek hikâye anlattıklarından çok anlatmadıklarıyla anlam kazandığı için bu tercih, okuru düşündürür ve boşlukları kendi yorumuyla tamamlamasını sağlar.
SIFIR PUAN: İma etme özelliğini belirtmeyen, yanlış bir özellik yazan ya da işlevi (okuru düşündürme, anlamın anlatılmayanlarla kurulması) belirtmeyen cevap 0 puan alır. Cevap yazılmamışsa da 0 puan verilir.
Püf noktası: Küçürek hikâye olayı açıkça anlatmaz, ima eder; anlattıklarından çok anlatmadıklarıyla anlam kazanır ve okuru düşünmeye yöneltir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler yalnızca “kısa ve yalındır” yazıp ima etmenin okuru düşündürme işlevini belirtmez.

TAM PUAN (5 puan): I. metin küçürek hikâye üslubuna daha uygundur. Çünkü küçürek hikâyelerin anlatımı kısa, yoğun ve yalındır; bu metinde kelimeler azaltılıp özenle seçilmiş, zaman ve mekân ayrıntıları verilmemiştir. (Gerekçe olarak bu özelliklerden en az birinin yazılması yeterlidir.)
SIFIR PUAN: II. metni seçen ya da I. metni seçip gerekçe yazmayan veya yanlış gerekçe yazan ya da cevap vermeyen öğrenci 0 puan alır. Bu soruda kısmi puan yoktur; I. metni doğru gerekçeyle belirten tam puan alır.
Püf noktası: Küçürek hikâye az kelimeyle çok şey anlatır: anlatımı kısa, yoğun ve yalındır; kelimeler azaltılarak özenle seçilir, zaman ve mekân ayrıntıları silinir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler ayrıntılı ve uzun anlatımı daha etkileyici bulup II. metni seçer ya da gerekçe yazmadan yalnızca metnin numarasını söyler.

TAM PUAN (5 puan): Millî değer olarak fedakârlık (ya da vatan sevgisi, millî birlik ve beraberlik) yazılır. Dayanak olarak kadının öküzün yerine yokuşu kendisinin çekmesi ya da “Cephane ulaşmazsa bu topraklar elden gider evladım.” sözü gösterilir. Değer de dayanak da doğru olmalıdır.
SIFIR PUAN: Millî değeri yanlış yazan, yalnızca değerin adını yazıp parçadan dayanak göstermeyen, dayanağı parçada olmayan bir ifadeden alan ya da cevap yazmayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Millî değer, kişinin davranışında ve sözünde aranır; bu parçada kadın, topraklarını korumak için kendi gücünü ortaya koyarak fedakârlık ve vatan sevgisini gösterir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler değerin adını yazıp onu hangi davranıştan çıkardıklarını göstermez ya da millî değerle manevi değeri karıştırır.

TAM PUAN (5 puan): Küçürek hikâyelerde karakter geliştirilmez. Bu nedenle hikâyedeki adamın adı, yaşı, geçmişi ve kişilik özellikleri verilmemiştir.
SIFIR PUAN: Karakterin geliştirilmediğini belirtmeyen cevap 0 puan alır. Örneğin yalnızca zaman ve mekân betimlemesinin az olduğunu yazan, başka bir özelliği yazan ya da boş bırakan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Küçürek hikâyede zaman ve mekân betimlemelerine pek yer verilmediği gibi karakter de geliştirilmez; okur kahramanı birkaç davranışından tanır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler karakterin tanıtılmamasını yazarın unutkanlığına ya da eksikliğine bağlar; oysa bu durum türün bilinçli bir özelliğidir.

TAM PUAN (5 puan): Kaan'ın görüşü doğrudur. Metinler, sanatçının edebî kişiliğini, varlığını ortaya koyan özgün ifadeleri veya döneme özgü imla ve noktalama kurallarını olduğu gibi yansıtmak amacıyla aslına sadık kalınarak verilir. Metin yazarın edebî kişiliğini yansıttığı için değiştirilmemelidir.
SIFIR PUAN: Kaan'ı haksız bulan, gerekçe yazmayan ya da gerekçesinde özgün ifadeleri, edebî kişiliği veya döneme özgü imla ve noktalama kurallarını olduğu gibi yansıtma amacını belirtmeyen cevap 0 puan alır.
Püf noktası: Metin, yazarın edebî kişiliğini ve döneminin yazım özelliklerini taşıdığı için yazarın yazdığı biçimiyle, aslına sadık kalınarak verilir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler eski ya da farklı yazım biçimlerini yazarın hatası sanıp metnin günümüz yazımına göre düzeltilmesi gerektiğini yazar.

TAM PUAN (5 puan): Ferit Edgü dışında şu sanatçılardan herhangi ikisinin adı yazılmalıdır: Necip Tosun, Tarık Günersel, Refik Algan, Sevinç Çokum, Necati Tosuner, Rasim Özdenören, Haydar Ergülen.
SIFIR PUAN: Yukarıdaki sanatçılardan en az ikisini doğru yazamayan cevap (yalnızca bir doğru ad yazan, hiç doğru ad yazmayan ya da boş bırakan cevap) 0 puan alır. Ferit Edgü’nün adını yeniden yazmak doğru ad sayılmaz.
Püf noktası: Küçürek hikâye örnekleri veren sanatçılar arasında başta Ferit Edgü anılır; Necip Tosun, Tarık Günersel, Refik Algan, Sevinç Çokum, Necati Tosuner, Rasim Özdenören ve Haydar Ergülen de bu türe örnek vermiştir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler soruda zaten verilen Ferit Edgü’nün adını yeniden yazar ya da başka türlerin yazarlarını küçürek hikâye sanatçılarıyla karıştırır.