12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı Soruları (5. Senaryo, Açık Uçlu)

Beklenen cevap: Küçürek hikâyenin sınırları 1960'tan sonra çizilmeye başlamıştır. Modernist düşünce son yüzyılda dünyayı biçimlendirmiş, insanlar sıkışık zamanlara çok şeyi sığdırmaya çalışmış ve her şey hızlı tüketilir olmuştur. Modern insanın bu dönemde “yer edinme” çabası küçürek hikâyenin çıkış noktası olmuştur. Okurun sözü bu zihniyeti yansıtır. Türün karşılık veren özellikleri: kısa, yoğun ve yalın anlatım; az kelimeyle çok şey anlatma; zaman-mekân ayrıntılarının ve karakter geliştirmenin bulunmaması; ima gücü ve çarpıcı son. Bunlardan herhangi ikisi yazılırsa kabul edilir. Puanlama: dönem ve düşünce ilişkisi 10, iki özellik 10.

Konu: Bir annenin, şehre giden oğlunu her sabah iskelede beklemesi. Tema: Evlat özlemi, yalnızlık, bekleyiş ve umut (bunlardan biri ya da yakın ifadeleri kabul edilir). Dayanak: “Yolcular inerdi, o binmezdi.”, “Oğlu şehre gideli on yıl olmuştu.” ya da “yarısını cebine koydu” (oğluna ayırır gibi) ifadelerinden biri ve kısa gerekçesi. Puanlama: konu 7, tema 7, dayanak 6.

Millî değer: mertlik, erlik, cesaret ya da hamiyet (vatan için mücadele). Dayanak: “Hamiyet gösterme sırası, erlik zamanı ve mertlik demidir.” Amaç: askerlerin vatanseverlik duygusunu ve mücadele azmini canlandırmak. Manevi değer: Allah'ın birliğini yayma, yani dinî motif. Dayanak: “Allah’ın birliğini yaymamıza vesile olacaktır.” Amaç: askerleri manevi bir hedef etrafında birleştirmek ve motive etmek. Tarihî / siyasi öge: Kosova Meydan Muharebesi, I. Murad'ın komutan olarak orduya seslenişi ya da Rumeli'de ilerleme/fetih hedefi. Amaç: konuşmanın savaş öncesi bir ortamda orduyu hazırlamak için yapıldığını göstermek. Puanlama: her bölüm 6-7 puan.

Dönem: 1960'tan sonra. Başta anılan sanatçı: Ferit Edgü. Diğer sanatçılar (kitaptan en az beşi): Necip Tosun, Tarık Günersel, Refik Algan, Sevinç Çokum, Necati Tosuner, Rasim Özdenören, Haydar Ergülen. Puanlama: dönem 4, başta anılan sanatçı 4, diğer sanatçılar 12 (her doğru isim yaklaşık 2,5 puan; en fazla 12).

Doğru hâli: Zeynep kütüphaneden Ferit Edgü'nün küçürek hikâyelerini aldı ve arkadaşına şöyle dedi: “Bu hikâyelerin en çarpıcı bölümü sonudur.” Yanlışlar: (1) Özel isme gelen ek kesme işaretiyle ayrılır: Edgü'nün. (2) “hikaye” kelimesi “hikâye” biçiminde yazılır (uzatma işareti). (3) “dedi” den sonra açıklama için iki nokta konur. (4) Aktarılan söz tırnak içine alınır. (5) Cümle sonundaki nokta tırnağın içinde kalır. Bunlardan en az üçü yazılırsa kabul edilir. “Çarpıcı”: dikkat çeken, etkileyici, insanı derinden etkileyen. Puanlama: üç yanlışın bulunması 9, doğru cümle 6, kelime anlamı 5.