12. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (6. Senaryo)

Ekstrem günler: 5. ve 6. günler (45 °C) ile 7. gün (40 °C). Bu günlerdeki sıcaklıklar mevsim normalinin 10-15 °C üzerindedir; ekstrem olay, anormal derecede yüksek ya da düşük değerlerle karakterize edilir. 4. gün (35 °C) normalden yalnızca 5 °C yüksektir, ekstrem sayılmaz. İnsan sağlığı etkisi: sıcak çarpması, hastalıkların ve can kayıplarının artması. Ekonomi/hizmet etkisi: enerji (serinleme) tüketiminin artması, okulların tatil edilmesi, tarımsal ürün kaybı, orman yangınları ve hizmetlerin aksaması gibi cevaplar kabul edilir. Gerekçede 'normalden belirgin sapma' vurgusu aranır.

Ekonomi açısından: ülke, elektrikli otomobil teknolojilerine ve şarj altyapısına yatırım yapmak zorunda kalacaktır; kısa vadede maliyet artar, uzun vadede yeni sanayi ve istihdam alanları doğar, fosil yakıta bağımlılık azalır. İklim açısından: fosil yakıt kullanımı azalınca sera gazı emisyonları düşer, küresel ısınmanın hızı yavaşlayabilir; Paris Anlaşması'ndaki sıcaklık artışını 2 °C'nin altında tutma hedefine katkı sağlar. Hem ekonomik hem iklimsel sonucu gerekçeyle belirten cevaplar tam puan alır. Elektriğin yenilenebilir kaynaklardan üretilmesi gerektiği vurgusu da kabul edilir.

Aile yapısı: Teknoloji yetersiz olduğu için tarım ve hayvancılıkta insan gücüne ihtiyaç artar; bu da geniş ailelerin ortaya çıkmasına yol açar. Günlük yaşam: Yeme-içme, mesken yapımı ve kıyafet seçimi tarım ve hayvancılıktan elde edilen tecrübelere göre şekillenir; insanlar ekmek, peynir, yağ, yoğurt gibi temel ihtiyaçlarının büyük kısmını kendileri üretir. Dayanışma: Toplumsal, ekolojik ve kültürel sorunların çözümünde imece adı verilen yardımlaşma sistemi gelişir; imece kültürü kırsal turizmle de ilişkilendirilebilir. Her başlık için neden-sonuç bağı kurulmalıdır.

Sulamayla artan tarımsal üretim, tarıma dayalı sanayi, tekstil ve gıda sektörlerini geliştirmiş; sanayileşme yeni iş imkânları yaratarak istihdamı artırmıştır. Bölgede iş bulunabildiği için insanların iş aramak amacıyla bölge dışına göç etme zorunluluğu azalır; bölge içinde de çevre köylerden sanayi ve hizmet merkezlerine göç olur. İçme suyu şebekesinden yararlanan belediye nüfusunun artması şehirleşmenin ve kentsel nüfusun büyüdüğünü, hastane sayısının artması ise sağlık gibi toplumsal hizmetlere talebin ve erişimin arttığını gösterir. Olumlu sonuç (yaşam kalitesi, hizmetlere erişim) ve şehirleşme baskısı (altyapı ihtiyacı, nüfus artışı) belirtilmelidir. Sanayileşme-göç-şehirleşme zincirini kuran cevaplar tam puan alır.

Grafikte tarımda çalışan payı azalmakta, hizmet sektöründeki pay artmakta, sanayi payı ise yaklaşık sabit kalmaktadır. Eğilim sürerse tarımdan ayrılan nüfus iş ve hizmet imkânlarının bulunduğu şehirlere yönelir; kentsel nüfus artar, kırsal nüfus azalır. Şehirlerde yerleşme alanları ulaşım ağları çevresinde yatay ve dikey genişler, konut, ulaşım ve altyapı ihtiyacı artar. Ekonomide ticaret, turizm, eğitim, sağlık, ulaştırma, bankacılık gibi hizmet alanları gelişir; tarımda ise az nüfusla yüksek verim sağlayan teknoloji kullanımı önem kazanır. Nüfus, yerleşme ve ekonomik faaliyet boyutlarının gerekçeli biçimde ilişkilendirilmesi beklenir.