12. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları (4. Senaryo, Açık Uçlu)

Bir olayın ekstrem sayılması, o bölgenin normal koşullarına (iklim özelliklerine) göre belirlenir. Yağışın yıl boyunca düzenli düştüğü bir bölgede birkaç aylık yağışsızlık olağan dışıdır ve ekstrem sayılır; kurak ve yarı kurak bölgelerde ise aylarca süren yağışsız dönem sıradan bir durumdur. Etkiler de bölgenin doğal koşullarına, nüfus yoğunluğuna, ekonomik faaliyetlerine ve olaya hazırlık düzeyine göre değişir. Bu temel noktaları içeren cevaplar kabul edilir.

1. Doğru (D) 2. Yanlış (Y) – ekstrem doğa olayları hem doğal hem de beşerî çevreyi etkiler. 3. Doğru (D) 4. Doğru (D)

Sıcaklıktaki değişim: Sera gazları arttıkça atmosfer, uzaya yansıması gereken enerjiyi daha çok soğurur; küresel sıcaklıklar artar ve iklim değişikliği hızlanır. Gıda üretimine etkisi: Su kaynaklarının azalması, kuraklık ve ekstrem hava olayları nedeniyle gıda üretimi düşer; gıda ihtiyacı artarken gıdaya erişim zorlaşır. Göçe etkisi: Verimsizleşen tarım alanları, su kıtlığı ve kıyılardaki taşkınlar nedeniyle kitlesel göçler yaşanabilir. Bu doğrultudaki gerekçeli cevaplar kabul edilir.

Beklenen cevap, turizmin baskın olduğu yerleşmelerde günlük yaşamın turizm sezonuna göre şekillendiğini belirtmelidir. Kabul edilecek örnekler: Sezonda nüfus ve ticari hareketliliğin artması, halkın büyük bölümünün konaklama, yeme-içme ve satış gibi hizmetlerde çalışması, yöresel ürün ve kültürün turistlere tanıtılması, farklı kültürlerle etkileşim ve yabancı dil bilmenin önem kazanması, sezon dışında hareketliliğin azalması. En az iki örnek ve kısa açıklama beklenir.

Net göç hızı 2010'da -%3,8 iken 2020'de -%1,9'a yükselmiştir; yani bölgenin dışarıya verdiği göç azalmıştır. GAP ile tarım, sanayi, tekstil ve gıda sektörleri gelişmiş, istihdam artmıştır (1,5 milyondan 1,9 milyona). İş imkânlarının artması insanların bölgeden ayrılma ihtiyacını azaltmıştır. Okuryazar oranı ile hastane sayısındaki artış da eğitim ve sağlık hizmetlerinin geliştiğini, toplumsal yapının olumlu yönde değiştiğini gösterir. Sanayileşme ve kalkınmanın göçü ve toplumsal yapıyı etkilediğini belirten cevaplar kabul edilir.

Olası sorunlar: Trafik yoğunluğunun ve ulaşım sorunlarının artması, hava kirliliği ile çevre sorunlarının büyümesi, yol ve otopark altyapısına duyulan ihtiyacın artması, şehir alanının daha fazla genişlemesi gibi cevaplar kabul edilir (en az iki sorun). Önlem: Metro, metrobüs ve diğer yer altı raylı sistemlerinin, deniz otobüsü gibi deniz ulaşımının ve toplu taşımanın yaygınlaştırılması; sürdürülebilir şehir planlaması gibi cevaplar kabul edilir.

a) Hidroelektrik enerjisi (DAP'ta %64, DOKAP'ta %92,2). b) Bölgenin engebeli, yüksek ve eğimli arazi yapısı; akarsu debilerinin yüksek olması. Bu iki doğal özelliğin yazılması gerekir.