11. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (6. Senaryo)

Doğal neden: Çevresinin dağlarla çevrili çukur alan olması / akşam saatlerinde sıcaklık terselmesi görülmesi (biri yeterli). Beşerî neden: kalitesiz yakıt kullanımı, sanayi ve ulaşım kaynaklı emisyonlar (biri yeterli). Katkı: Coğrafya, benzer topoğrafya ve iklim özelliklerine sahip mekânların dağılışını inceleyerek sorunun yaşanma ihtimali olan yerleri önceden belirler. Böylece Iğdır'da uygulanan yakıt denetimi, ısıtma sistemlerinin iyileştirilmesi gibi çözümler bu yerlere de uyarlanabilir ve önleyici planlama yapılabilir. Bu anlamda cevaplar kabul edilir.

En yakın nokta A'dır (37° K, 37° D). Büyüklük ve derinlik gibi ayrıntılar vektör katmanın öz nitelik tablosunda tutulur. Kullanıcı, uygulamanın verdiği yetkiler çerçevesinde bu tabloya veri girişi yapabilir ve verileri güncelleyebilir.

Kızıldeniz'de buharlaşma fazladır ve tatlı su girişi azdır; bu yüzden tuzluluk yüksektir. Baltık Denizi'nde buharlaşma azdır, akarsularla gelen tatlı su fazladır; bu nedenle tuzluluk düşer. Denizlerin boyutları, tuzluluk oranları, sıcaklıkları ve su hareketleri okyanuslara göre daha değişkendir. Bu değişkenlik denizin bulunduğu enlem, buharlaşma oranı ve akarsuların getirdiği tatlı su miktarına bağlıdır.

1) Okyanus – tuzlu. 2) Akarsu – tatlı. 3) Buzul – tatlı. 4) Göl (Tuz Gölü gibi gideğeni olmayan göl) – tuzlu.

Çevresel: Gölün su seviyesi düşünce balık yaşam alanları daralır, balık ölümleri artar; bu nedenle av miktarı azalır. Ekonomik: Balıkçılık gelirinin düşmesi, köylülerin geçim kaynağını yitirmesi, işsizlik ve gelir kaybı. Sosyokültürel: Köylerden kentlere göç, nüfusun azalması, balıkçılığa dayalı geleneksel yaşam biçiminin zayıflaması. Bu anlama gelen cevaplar kabul edilir.

Çevresel: Akarsuyun debisi azalır, aşağı havzadaki sulak alanlar ve ekosistem zarar görür. Ekonomik: C ülkesinde sulu tarım, enerji üretimi ve içme suyu temini olumsuz etkilenir. Politik: Sınıraşan sular nedeniyle havza ülkeleri arasında su paylaşımı anlaşmazlıkları çıkar; iş birliği ve anlaşma gerekir. Bu doğrultudaki gerekçeli cevaplar kabul edilir.

Desen: Çizgisel yerleşme. Etkili koşullar: Akarsu (su kaynağı) ve vadi (yer şekilleri); ayrıca yolların etkisi de kabul edilir. Sorun: Yerleşme tek bir hat boyunca uzadığı için uç kesimlerdeki konutların merkezdeki ticaret ve kamu hizmetlerine ulaşımı uzun sürer, merkeze uzaklık ve zaman kaybı artar. Bu anlama gelen cevaplar kabul edilir.

I. yerleşme: radyal; II. yerleşme: ızgara kalıp. Adresleme ve yön bulma II. yerleşmede (ızgara kalıp) daha kolaydır; çünkü sokaklar birbirine dik açılarla uzanır, yerleşme bloklara bölünmüştür, adresleme ve ulaşım sistemi düzenlidir. Bu gerekçeli cevap kabul edilir.

A köyü ilçe merkezine yakın olduğu için payı yüksektir. C köyü uzak olduğundan ve ulaşım zor olduğundan payı düşüktür. Yeni ana yol yapılırsa C köyünün erişimi kolaylaşır, payı artar ve hastanenin etki alanı daha uzak yerleşmeleri de kapsayacak biçimde genişler. Konum, uzaklık ve ulaşımın etki alanını belirlediği vurgulanan cevaplar kabul edilir.