10. Sınıf Felsefe 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (5. Senaryo)

Beklenen cevap: İlk Çağ'da hakikati arayış; Orta Çağ'da dinî bakış açısıyla evreni anlamlandırma; Rönesans'ta aklı temel alarak bilimlerin gelişmesine katkı. Felsefe insanı düşünmeye, sorgulamaya ve anlamaya yönlendirerek ona geniş bir bakış açısı kazandırır; insanın kendisini ve çevresini daha iyi anlamasına yardımcı olur. Bu temel noktaları içeren cevaplar kabul edilir.

Felsefi düşünce uzun yılların bilgi birikimine dayanır; Mısır, Sümer, Babil, Çin, Hint ve İran gibi farklı medeniyetlerin bilimsel buluşları, dinleri, mitolojileri ve dünya görüşleri onu şekillendirmiştir. Antik Yunan'da sistemli hâle gelmesi için Yunan medeniyetinin siyasi, sosyal ve ekonomik yapısının bu gelişimi desteklemiş olması gibi gerekçeler kabul edilir.

Bilim, varlığı belli açılardan ele alır; gözlem, deney ve ölçümle somut olayları inceler, kanıtlanabilir ve test edilebilir sonuçlara ulaşır; bu yüzden bilimsel bilgiler genelgeçerdir. Felsefe ise varlığı bir bütün olarak ele alır, bilgi, değer, anlam, ahlak gibi konuları sorgular; akıl yürütme ve tartışmayla gerekçeler üretir ama kesin kanıt sunmaz. Bu nedenle felsefede farklı görüşler bulunur.

Ayla örneği, düşünmenin sessiz bir zihinsel süreç olduğunu gösterir. Orhan örneği, düşünceleri başkalarına aktarmak için dile ihtiyaç duyulduğunu ve dağarcık yetersizliğinin ifadeyi zorlaştırdığını gösterir. Dil düşünceleri somutlaştırır, düzenler ve geliştirir. Öğrencinin görüşü (dil olmadan düşünme mümkündür ama ifade için dil gerekir / düşünme dil olmadan gelişemez) tutarlı bir gerekçeyle verilmişse kabul edilir.

Birinci görüşe göre düşünme dil olmadan gerçekleşemez, dil düşünmenin temelidir. İkinci görüşe göre dil aklın ürünüdür, düşünmenin gerçekleşmesi için gerekli değildir, yalnızca düşünceleri ifade etmeye ve paylaşmaya yarar. Üçüncü görüş, dil ve düşünmenin birbirini etkilediğini ancak birinin diğerine indirgenemeyeceğini savunur.