TYT Sosyal Bilimler Deneme Sınavı 3

1-5 Tarih Soruları

1876’da ilan edilen Kanun-ı Esasi’de kişiler arası eşitlik, mal ve konut dokunulmazlığı, eğitim hakkı, vicdan hürriyeti, basın hürriyeti ve mahkemelerin bağımsızlığı gibi kişi hak ve hürriyetlerine yer verilmiştir. Osmanlı Devleti, artık hükümdarın kişisel isteklerine göre değil, anayasadaki kurum ve kurallara göre yönetilecekti.

Bu bilgilere göre Kanun-ı Esasi’nin ilanı ile aşağıdakilerden hangisinin amaçlandığı söylenemez?

“Ordumuzun kararı, taarruzdur. Fakat bu taarruzu erteliyoruz. Sebebi, hazırlığımızı tamamen ikmale biraz daha zaman lazımdır. Yarım hazırlıkla, yarım tedbirle yapılacak taarruz hiç taarruz etmemekten daha fenadır.”

Mustafa Kemal, Eylül 1921’de kazanılan Sakarya Savaşı sonrası taarruz için kamuoyu ve meclisdeki bazı milletvekillerinin taarruzun bir an önce yapılması isteklerine yukarıdaki yanıtı vermiş ve ordu, 1922 yılının yaz aylarına doğru taarruza hazır hâle gelmiştir.

Bu bilgilere göre Mustafa Kemal’in taarruzu ertelemesinin nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Boy üyelerinin seçtiği boy beyleri, boylarını temsilen toplantılara katılmışlardır.

• Burada “orun” ve “ülüş” törelerine göre kimin nereye oturacağı bir kurala bağlanmıştır.

• Kağan’ın başkanlığında toplanan Kurultay’ın üyelerine “toygun” adı verilmiştir.

İlk Türk devletlerindeki Kurultay ile ilgili verilen bu bilgiler;

I. işleyişinde belli bir hiyerarşik düzenin olduğu,

II. halkın görüş ve beklentilerinin gündeme gelebildiği,

III. hükümdar seçiminin burada yapıldığı

durumlarından hangilerinin göstergesi olabilir?

Sınırların korunması ve iç güvenliğin sağlanması için gerekli askerlerin dışında Osmanlı ordusu terhis edilecektir.

İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit eden stratejik noktaları işgal edebilecektir

Boğazlar açık olacak ve İtilaf Devletleri tarafından işgal edilecektir.

Tüm telsiz ve telgraf hatlarının kontrolü, Toros tünelleri ve demir yollarının denetimi İtilaf Devletlerine bırakılacaktır.

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın bu maddelerine bakılarak aşağıdakilerden hangisinin amaçlandığı söylenemez?

Canan : Hitit krallarının tanrı tarafından görevlendirildiğine inanılır ve onun emirleri tanrı emri olarak görülürdü.

Hasan : Kutsal güçleri olduğuna inanılan Urartu kralları ülkeyi tanrı Haldi adına yönetmişlerdir.

Bu diyalogda verilen anlayışın aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu savunulabilir?

6-10 Coğrafya Soruları

Bir topoğrafya haritasında;

• akarsuyun ağız kısmında denize doğru girinti yapan eğriler,

• en içteki izohips halkasını çevreleyen ok işaretleri,

• izohipsleri kesen çizgiler,

• iki tepe arasında yüksekliğin en az olduğu yerler bulunmaktadır.

Buna göre, haritada aşağıdaki yeryüzü şekillerinden hangisinin bulunduğu söylenemez?

Aşağıdakilerden hangisi, yeryüzünde nüfusun dağılışında doğal faktörlerin etkili olduğuna kanıt olarak gösterilemez?

Aşağıda dış kuvvetler tarafından oluşturulan üç farklı yer şekli gösterilmiştir.

Bu yer şekilleri ve bulunduğu arazilerle ilgili, aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Ülkeler arasındaki ticarette deniz yolu ulaşımı, diğer ulaşım yollarına göre daha çok tercih edilmektedir.

Buna göre deniz yolu ulaşımının;

I. ulaşım süresi,

II. yakıt giderleri,

III. yük taşıma kapasitesi

özelliklerinden hangileri açısından diğer ulaşım türlerinden avantajlı olduğu söylenebilir?

Yukarıdaki haritada üç farklı iklim tipinin görüldüğü bazı alanlar gösterilmiştir.

Bu alanların sıcaklık ve yağış özellikleriyle ilgili, aşağıdakilerden hangisinin benzer olduğu söylenebilir?

11-15 Felsefe Soruları

Pozitivizmin esas aldığı bilginin temel özelliği, olgulara yönelik olması ve konu edindiği olguyu açıklamasıdır. Bu açıklama modeli, özel fenomenlerle genel olgular arasında ilişkiler kurmak ve bu ilişkileri önermeler biçiminde ifade etmekten ibarettir. Comte’un bilimsel bilgi için koymuş olduğu bu hedefi aynen benimseyen Hempel’e göre de, doğa bilimlerinin başlıca amaçlarından biri fiziksel dünya fenomenlerini açıklamaktır.

Bu parçadan hareketle, pozitivizm yaklaşımı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

– Tanrı’nın varlığı veya yokluğu kanıtlanabilir mi?

– İnsan Tanrı hakkında nasıl bir tutum içinde olmalıdır?

sorularını sırasıyla,

– Hayır, kanıtlanamaz.

– İnsan Tanrı hakkında kesin bir bilgi elde edebilecek durumda değildir, bu nedenle Tanrı hakkında her türlü yargıdan kaçınmalıdır.

biçiminde cevaplayan kişinin bu düşüncesi, aşağıdakilerden hangisine yakındır?

Gazali’ye göre, duyu organlarından birinin yokluğu veya arızası durumunda eşyanın duyu yoluyla elde edilen bilgisi ya eksik veya yanlış olur. Her şeyin tecrübe edilmesinin imkansızlığına da dikkat çeker. Örneğin, yıldızlarla ilgili bazı olaylar bin yılda bir oluşması nedeniyle tecrübe edilmesi imkansızdır. Gazali’ye göre akıl da, eşyanın derinliklerindeki cevherleri keşfetmek için gerekli donanıma sahip olmadığından yüzeyde gördükleriyle yetinmektedir. Bunlara karşın kalp dünyası, aklın ve duyuların ulaşamayacağı kaynaklardan beslenmektedir. Kalpte ortaya çıkan duygular, kaynakları ve mahiyetleri itibariyle aklın idrak gücünün dışındadır.

Gazâli’nin bu düşüncesine dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Uranüs gezegeninin hareketleriyle ilgili 19. yüzyılda yapılan gözlemler, Uranüs’ün yörüngesinin Newton Kuramı’nın öngördüğü çizgiden saptığını gösterir. Bu durum karşısında iki bilim adamı, Uranüs civarında daha önce keşfedilmemiş olan ve Uranüs’e çekim kuvveti uygulayarak yörüngesinde sapmaya neden olan bir gök cisminin olduğunu iddia etmişlerdir. Ardından iki bilim adamı, bu sapmaya ne kadarlık bir kütle çekiminin neden olabileceğini ve kütlenin olası konumunu hesaplayarak Neptün gezegenini keşfetmişlerdir.

Bu parçada, bilimsel çalışma süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yaşanmamıştır?

Ütopyaların ilk örneğini Platon yazmıştır. Platon’un olgunluk dönemi çalışmalarından olan Timaios adlı ütopya eseri, Yunan’ın toplumsal ve siyasal düzeninin sarsıldığı döneme denk gelmiştir. Burada Atlantis adında; gücün, düzenin ve refahın yurdu olan bir yer tasvir edilir. Yöneticiler adil, çalışanlar verimli, insanları erdemli ve cesurdur. Ailenin nasıl kurulacağından nasıl çocuk yapılacağına, nasıl yetiştirileceğine kadar toplum her yönüyle dizayn edilmiştir.

Bu parçaya dayanarak Platon’un ütopya eseri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

16-25 Din Kültürü Soruları

“Doğruluktan ayrılmayınız! Doğruluk insanı iyiliğe, iyilik de insanı cennete götürür. Kişi doğru söyler ve doğruyu ararsa Allah katında doğru olanlardan yazılır. Yalandan sakınınız! Yalan insanı günaha, o da cehenneme götürür. Kişi yalan söyler ve yalana devam ederse sonunda Allah katında yalancılardan yazılır.” (Buhari)

Bu hadisle ilgili;

I. Müslüman sözünde, özünde ve davranışlarında dürüst olmalıdır.

II. Yalan insanı her zaman günaha ve kötü sona götürür.

III. Sabreden insanlar, kötü bir durumda ümitsizliğe düşmezler.

ifadelerinden hangileri söylenebilir?

I. Hz. Muhammed’in (s.a.v.) bizzat kendisi tarafından yapılan uygulamadır. Bu sünnet çeşidi, Hz. Muhammed’den (s.a.v.) sonra sözlü olarak anlatılmasa da sahabi ve sonraki nesiller tarafından aralıksız olarak uygulanagelmiştir. Hz. Muhammed’e (s.a.v.) isnad edilen bazı sözlerin gerçekten hadis olup olmadığını tespit etmek için bu sünnet mihenk taşı kabul edilmiştir.

II. Hz. Muhammed’in (s.a.v.) görüp işittiği bir işe karşı çıkmaması ve onu kabul etmesidir. Çünkü Hz. Muhammed (s.a.v.) bir işin yapıldığını gördüğü veya işittiği halde onu reddetmemiş ve susmuşsa, bu durum O’nun bu işi tasvip ve kabul ettiği anlamına gelir.

Yukarıdaki açıklamalar aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

• “İnsan, ancak çalıştığını elde eder.” (Necm, 53: 39)

• “Kişi, elinin emeğiyle kazandığından daha temiz bir kazanç elde etmemiştir.” (Buhari)

Bu ayet ve hadisle ilgili;

I. Çalışarak kazanmanın önemi vurgulanmıştır.

II. Karaborsacılık, tartıda hile yapmak gibi davranışlar yasaklanmıştır.

III. En hayırlı kazancın ticaret yapmak olduğu vurgulanmıştır.

ifadelerinden hangileri söylenebilir?

• “Ey insanlar, sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabbinize kulluk edin ki sakınasınız.” (Bakara, 2: 21)

• “Allah(ın boyasın)dan daha güzel boyası olan kimdir? Biz (yalnızca) O’na kulluk edenleriz.” (Bakara, 2: 138)

• “Ve sana ölüm gelinceye kadar Rabb’ine kulluk et.” (Hicr, 15: 99)

Bu ayetlerde vurgulanan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Abdest uzuvlarında yarası bulunan bir kişi, su ile yıkamak yaraya zarar verdiği takdirde, bu uzvunu mesh edebilir. Hatta sağlığa zarar vermesinden korkarsa mesh etmeyi de terk edebilir. Burada, yıkamanın yaraya zarar vereceği ve yaranın iyileşmesinin uzayacağı kesin veya kesine yakın ise, kişi mutlaka mesh etmek hatta, doktorun önerisine uyarak bunu da terk etmek zorundadır.

Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir biyolog bana, “Bütün yılanlar zehirlidir” dedi. Nereden biliyorsun, diye sordum. O da bana, “Çünkü bu güne kadar rastlanan bütün yılanlar zehirlidir” diye cevap verdi. Yani önermesine kanıt olarak geçmiş deneyimlerini gösterdi ve bunu geleceği de kapsayacak şekilde genel bir doğru olarak öne sürdü. Peki, geçmiş durumlara ilişkin sınırlı deneyimimize dayanarak geleceği de kapsayan sonsuz bir genellemeye varmada ne ölçüde haklıyız?

Bu parça aşağıdakilerden hangisine örnek oluşturur?

Budizmin kurucusu Siddhartha Gautama, deneyimlerinde zevk ve sefa içinde zengin bir hayat sürmenin de aşırı perhiz ve arzuları kırmanın da insanı kurtuluş ve mutluluğa eriştirmediğini anlamıştı. Sonra kendisine “Buda” denilen bu adam, insan için en doğrusunun aşırılıklardan uzak bir “orta yol”un izleyicisi olmak gerektiği sonucunu çıkarmıştı. Bundan sonra Buda, insanlara barış ve sükuneti öğretmeye başlar ve insani acıların üstesinden ancak dünyevi gerçekliğin, bireysel benliğin yarattığı yanılsama perdesinin ötesine geçmekle, insanın bütün acılara yol açan sahte arzulardan, baştan çıkarıcı tutkulardan arınmış bir kişilik geliştirmekle gelinebileceğini öne sürmüştür.

Buda’nın parçadaki düşüncesine göre, insanın kurtuluş ve mutluluğu aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

“Çöreğin kanıtı yenmesindedir.”

Engels’in bu sözünden çıkarılabilecek sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

18-19. yüzyılın sonlarına doğru düşünsel alanda duygu ve düşüncenin ideal formlarda ifade edilmesini sağlayan özgür bir ortam belirmişti. Bu ortamda duygu ve coşkunun önemli olduğu, sade bir dilin kullanıldığı, Voltaire ve Rousseau gibi Fransız düşünürlerinin öncülüğünde yeni bir akım gelişir. Özellikle Alman düşüncesinde kendini gösteren ve sonra bütün Avrupa’yı saran ve etkilerini felsefeden çok sanatta gördüğümüz bu akım, yaşama ve evrene karşı bir ‘yaşam tutumu’ ya da bir ‘yaşam duygusu’ geliştirir.

Bu parçada sözü edilen akım aşağıdakilerden hangisidir?

Çeviri hareketi İslam düşünce tarihinde bir dönüm noktasıdır. Müslümanlar hem fetihler sonucunda karmaşık problemlerle karşılaşmaları hem de farklı kültürlerle iç içe yaşamalarının getirdiği zorunluluktan dolayı mevcut bilgilerinin yeterli gelmediğini görerek başka dillerden tercümeler yapmaya başladılar. İlk tercümeler daha çok astronomi, tıp, matematik, edebiyat, tarih gibi alanlarla ilgiliydi. Daha sonra başka kültürlerin etkileri artmaya başlayınca, Müslümanlar dinlerini yabancı unsurların etkisine karşı savunmak istedikleri için felsefe, mantık gibi alanlara yönelmişlerdir.

Bu parçada, İslama felsefesinin ortaya çıkması aşağıdakilerin hangisine bağlanmaktadır?