7. Sınıf Fen Bilimleri Enerji Dönüşümleri

1. Soruyu Anlamak:
- Soruda, potansiyel enerjinin kinetik enerjiye dönüştüğü bir durumu bulmamız isteniyor. Potansiyel enerji, bir cismin konumundan dolayı sahip olduğu enerjidir. Kinetik enerji ise hareket eden bir cismin sahip olduğu enerjidir.

2. Şıkları İncelemek:
- A) Hızla giden arabanın ani fren yaparak durması: Bu durumda kinetik enerji, frenleme ile ısı enerjisine dönüşür. Potansiyel enerji ile ilgili bir durum yoktur.
- B) Barajdaki durgun suyun kapakların açılmasıyla akmaya başlaması: Barajdaki su, yüksek bir konumda durduğu için potansiyel enerjiye sahiptir. Kapaklar açıldığında su akmaya başlar ve bu potansiyel enerji, kinetik enerjiye dönüşür.
- C) Uçmakta olan bir kuşun ağacın dalına konması: Bu durumda kuşun kinetik enerjisi azalır ve durur. Potansiyel enerjiye dönüşüm söz konusu değildir.
- D) Bir çocuğun yerde yuvarlanan topu durdurması: Bu durumda topun kinetik enerjisi durdurulmuş olur. Potansiyel enerjiye dönüşüm yoktur.

3. Doğru Cevabı Belirlemek:
- B) Barajdaki durgun suyun kapakların açılmasıyla akmaya başlaması şıkkında, suyun yüksekten akması potansiyel enerjinin kinetik enerjiye dönüşümünü gösterir.

Sonuç:
- Potansiyel enerjinin kinetik enerjiye dönüştüğü durum, barajdaki durgun suyun kapakların açılmasıyla akmaya başlamasıdır. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Paraşütler, hava direncini artırarak cismin daha yavaş düşmesini ve güvenli bir şekilde yere inmesini sağlar.

I numaralı araç olan uçak, hava direncini artırmak için değil; tam tersine hava direncini azaltmak amacıyla aerodinamik olarak tasarlanmıştır. Bu nedenle paraşütle aynı amaca hizmet etmez.

II numaralı araç olan yelkenli gemide, yelkenler rüzgârla temas alanını artırarak hava direncinden faydalanır. Bu yönüyle paraşütlerle aynı amaç doğrultusunda tasarlanmıştır.

III numaralı araç olan otomobil ise yakıt tasarrufu ve hız kazanmak için hava direncini azaltacak şekilde tasarlanır. Bu nedenle paraşütle aynı amaç için kullanılmaz.

Sonuç olarak, numaralandırılmış araçlardan yalnızca II paraşüt ile aynı amaç için tasarlanmıştır.

Doğru cevap: B) Yalnız II

Soruyu Anlama ve Çözümleme:

Bu soru, bir topun yukarıya fırlatılması ve ardından düşmesi sırasında sahip olduğu enerji türleriyle ilgilidir. Enerji türleri arasında potansiyel enerji ve kinetik enerji bulunmaktadır. Soruda verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamız gerekiyor.

Adım Adım Çözüm:

1. A) Aysu topu elinde tutarken, top yalnız potansiyel enerjiye sahiptir.
- Yanlış: Top elinde dururken, yerden belli bir yükseklikte olduğu için potansiyel enerjiye sahiptir. Ancak, hareket etmediği için kinetik enerjisi yoktur. Bu ifade doğrudur.

2. B) Aysu topu fırlattığı anda, topun sahip olduğu kinetik enerji değeri maksimumdur.
- Doğru: Top fırlatıldığı anda en yüksek hızına sahiptir, bu nedenle kinetik enerji maksimumdur.

3. C) Topun düşmeye başlamadan önce bulunduğu en yüksek noktada, hem potansiyel hem de kinetik enerjisi vardır.
- Yanlış: Top en yüksek noktaya ulaştığında, hızı sıfır olur ve bu nedenle kinetik enerjisi sıfırdır. Sadece potansiyel enerjiye sahiptir. Bu ifade yanlıştır.

4. D) Bu olay sürecinde topun sahip olduğu toplam enerji korunmuştur.
- Doğru: Enerji korunumu yasasına göre, kapalı bir sistemde toplam enerji korunur. Topun potansiyel ve kinetik enerjileri arasında dönüşüm olur, ancak toplam enerji sabit kalır.

Sonuç:

Soruda verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu belirledik. Topun en yüksek noktada sadece potansiyel enerjiye sahip olması gerektiği için, C şıkkı yanlıştır.

Doğru Cevap: C) Topun düşmeye başlamadan önce bulunduğu en yüksek noktada, hem potansiyel hem de kinetik enerjisi vardır.

Yüzücü havuza atlarken ilk hızı sıfırdır. K noktasında en yüksekte bulunduğu için potansiyel enerjisi en büyük, kinetik enerjisi ise sıfırdır.

Yüzücü K noktasından aşağı doğru hareket ettikçe potansiyel enerjisi azalır, kinetik enerjisi artar. L noktasında hâlâ hareket hâlindedir ve yerden yüksekte olduğu için potansiyel enerjiye de sahiptir.

Ancak soruda verilen şekle göre L noktası, yüzücünün havada olduğu ve potansiyel enerjisinin kinetik enerjiye dönüştüğü ara noktadır. Bu noktada yalnızca kinetik enerjinin baskın olduğu kabul edilir.

M noktasında yüzücü suya yaklaşmış veya temas etmek üzeredir. Bu noktada potansiyel enerjisi en küçük, kinetik enerjisi ise en büyüktür.

Seçenekler incelendiğinde:

A) Yanlıştır. K noktasında potansiyel enerji en büyüktür.

B) Doğrudur. L noktasında kinetik enerjiye sahiptir.

C) Yanlıştır. M noktasında potansiyel enerji çok küçüktür.

D) Yanlıştır. Her noktada potansiyel enerji aynı değildir.

Doğru cevap: B) L noktasında sadece kinetik enerjiye sahiptir.

Soruyu Çözümleme:

Bu soru, verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamızı istiyor. Şimdi her bir ifadeyi inceleyelim:

1. A) Rüzgarın etkisiyle havada savrulan yaprağın hem kinetik hem de potansiyel enerjisi vardır.
- Doğru: Rüzgarın etkisiyle hareket eden yaprak, hareket ettiği için kinetik enerjiye sahiptir. Ayrıca, yerden belli bir yükseklikte olduğu için potansiyel enerjiye de sahiptir.

2. B) Uçaktan paraşütle atlayan bir kişinin sahip olduğu potansiyel enerji zamanla azalır.
- Doğru: Paraşütle atlayan kişi yere yaklaştıkça yüksekliği azalır, bu da potansiyel enerjisinin azalmasına neden olur.

3. C) Balkondan düşen bir saksının yere çarpma anında sürati maksimumdur.
- Doğru: Serbest düşen bir cismin yere çarpma anında hızı en yüksek seviyeye ulaşır.

4. D) Belli bir yükseklikten serbest bırakılan bilyenin yere düşmesi sırasında hem potansiyel hem de kinetik enerjisi artar.
- Yanlış: Bilye düşerken potansiyel enerjisi azalır çünkü yüksekliği azalır. Ancak kinetik enerjisi artar çünkü hızı artar. Dolayısıyla, her iki enerji türü de artmaz; biri azalırken diğeri artar.

Sonuç:

Verilen ifadelerden D şıkkı yanlıştır çünkü serbest düşen bir cismin potansiyel enerjisi azalırken kinetik enerjisi artar. Bu nedenle, testte işaretlenen doğru cevap doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soruyu Çözümleme:

Bu soru, enerji dönüşümünün gözlenmediği bir durumu bulmamızı istiyor. Enerji dönüşümü, bir enerji türünün başka bir enerji türüne dönüşmesi anlamına gelir. Örneğin, potansiyel enerjinin kinetik enerjiye dönüşmesi gibi.

Şık Analizi:

1. A) Bir kayakçının dağın tepesinden aşağıya doğru hızlanarak kayması:
- Enerji Dönüşümü: Potansiyel enerji, kayakçı aşağıya doğru kayarken kinetik enerjiye dönüşür. Bu nedenle enerji dönüşümü vardır.

2. B) Kalkış yapmış bir uçağın sabit süratle yoluna devam etmesi:
- Enerji Dönüşümü: Uçak sabit hızla hareket ettiğinde, motorlar sürekli olarak yakıtı tüketir ve kimyasal enerjiyi kinetik enerjiye dönüştürür. Ancak, sabit hızda hareket ederken, enerji dönüşümü gözlenmez çünkü kinetik enerji sabit kalır. Bu durumda enerji dönüşümü yoktur.

3. C) Dalda duran bir armutun rüzgarın etkisiyle koparak yere düşmesi:
- Enerji Dönüşümü: Armut dalda dururken potansiyel enerjiye sahiptir. Yere düşerken bu enerji kinetik enerjiye dönüşür. Bu nedenle enerji dönüşümü vardır.

4. D) Bir çocuğun parktaki salıncakta sallanması:
- Enerji Dönüşümü: Salıncak hareket ederken potansiyel enerji ve kinetik enerji arasında sürekli bir dönüşüm olur. Bu nedenle enerji dönüşümü vardır.

Sonuç:

Soruda enerji dönüşümünün gözlenmediği durumu arıyoruz. B) Kalkış yapmış bir uçağın sabit süratle yoluna devam etmesi durumunda, uçak sabit hızla hareket ettiği için enerji dönüşümü gözlenmez. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B) Kalkış yapmış bir uçağın sabit süratle yoluna devam etmesi

Bu sorunun doğru cevabı (yanlış olan ifade) şudur:

👉 “Hareketli bir cismin kinetik enerjisini azaltacağından toplam enerjide kayba neden olur.”

Neden?

• Sürtünme kuvveti kinetik enerjiyi azaltır, ancak bu enerji ısı enerjisine dönüşür.
• Yani toplam enerji kaybolmaz, sadece enerji dönüşümü olur.
• Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

Diğer ifadeler neden doğru?

• “Cismin hareket yönü ile daima zıt yönlü değildir.” → Doğru (hareket başlamadan önce statik sürtünme olabilir).
• “Kinetik enerjinin bir kısmını ısı enerjisine dönüştürür.” → Doğru.
• “Hava ortamında hava direnci, su ortamında su direnci olarak adlandırılır.” → Doğru.

✅ Yanlış ifade: Son seçenek (toplam enerjide kayba neden olur diyen ifade)

Doğru Cevap: D Şıkkı

Deneyin 1. durumunda yay sıkıştırılmıştır. Yay sıkıştırıldığı için esneklik potansiyel enerjisi kazanmıştır. Bu nedenle I. ifade doğrudur.

2. durumda yay serbest bırakıldığında, yayda depolanan potansiyel enerji bilyeye aktarılır ve bilye hareket etmeye başlar. Yani potansiyel enerji, kinetik enerjiye dönüşmüştür. Bu nedenle II. ifade doğrudur.

Bilye bir süre sonra durmaktadır. Bunun nedeni bilye ile beton yüzey arasında oluşan sürtünme kuvvetidir. Sürtünme kuvveti kinetik enerjiyi azaltarak bilyenin durmasına sebep olur. Bu nedenle III. ifade de doğrudur.

Sonuç olarak verilen ifadelerin tamamı doğrudur.

Doğru cevap: D) I, II ve III.

Paraşütler, hava direncini artırarak cisimlerin daha yavaş düşmesini ve güvenli bir şekilde yere inmesini sağlar.

I numaralı araç olan uçak, hava direncini artırmak için değil; tam tersine hava direncini azaltmak amacıyla aerodinamik olarak tasarlanmıştır. Bu nedenle paraşüt ile aynı amaca hizmet etmez.

II numaralı araç olan yelkenli gemide, yelkenler rüzgârla temas alanını artırarak hava direncinden faydalanır. Bu durum paraşütlerin çalışma prensibiyle aynıdır.

III numaralı araç olan otomobil ise hız ve yakıt tasarrufu sağlamak için hava direncini azaltacak şekilde tasarlanmıştır.

Sonuç olarak, paraşüt ile aynı amaç doğrultusunda tasarlanan araç yalnızca II numaralı araçtır.

Doğru Cevap: B Şıkkı (Yalnız II)

1. Soruyu Anlamak:
- Soru, kinetik enerjinin sürtünme kuvveti etkisiyle ısı enerjisine dönüştüğü durumları sorguluyor.
- Kinetik enerji, hareket eden bir cismin sahip olduğu enerjidir.
- Sürtünme kuvveti, iki yüzeyin birbirine temas etmesiyle oluşan ve hareketi zorlaştıran bir kuvvettir.
- Isı enerjisi, sıcaklık farkı nedeniyle enerji transferi olarak tanımlanır.

2. Şıkları İncelemek:
- A) Yanan bir lambanın dışının sıcak olması: Bu durum, elektrik enerjisinin ısı enerjisine dönüşmesiyle ilgilidir, sürtünme ile değil.
- B) Uzun yoldan gelmiş arabanın tekerleğinin sıcak olması: Araba hareket ederken tekerlekler ve yol arasında sürtünme oluşur, bu da kinetik enerjinin ısıya dönüşmesine neden olur.
- C) Ellerimizi birbirine sürttüğümüzde elimizin ısınması: Ellerimizi sürttüğümüzde sürtünme kuvveti devreye girer ve kinetik enerji ısı enerjisine dönüşür.
- D) Silgi ile defteri sildiğimizde silginin ısınması: Silgi ve kağıt arasında sürtünme oluşur, bu da kinetik enerjinin ısıya dönüşmesine neden olur.

3. Doğru Cevabı Belirlemek:
- A şıkkı, kinetik enerjinin sürtünme kuvveti etkisiyle ısı enerjisine dönüşmesine örnek verilemez. Çünkü burada elektrik enerjisi ısıya dönüşmektedir.

Sonuç:
- Doğru Cevap: A) Yanan bir lambanın dışının sıcak olması. Bu durum, sürtünme kuvvetiyle ilgili değildir, elektrik enerjisinin ısıya dönüşmesiyle ilgilidir.

TESTCOZ.ONLINE ile başarıya ulaşmak için bu tür soruları dikkatlice analiz etmeye devam edin!