8. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı Son Hazırlık Soruları Çöz (Tüm Senaryolar)

TAM PUAN (10 puan): Kerem'in sözü doğru değildir. İnsan akıl ve irade sahibi bir varlıktır, davranışlarını tercih eder ve tercihlerinden sorumludur. Kerem oyun oynamayı seçip ders çalışmadığı için sonucun sorumluluğu ona aittir. Kader ya da talih bahane edilerek sorumluluktan kurtulunamaz.
KISMİ PUAN (5 puan): Kerem'in sözünün doğru olmadığını ya da Kerem'in sorumluluktan kurtulamayacağını yazar ancak gerekçe yazmaz veya gerekçesi yanlıştır (akıl ve irade sahibi olmayı, tercihini kendisinin yaptığını belirtmez).
SIFIR PUAN: Kerem'in sözünü doğru bulan cevaplar ile boş bırakılan cevaplar 0 puan alır.
Püf noktası: İnsan akıl ve irade sahibi olduğu için tercihlerinden sorumludur; "alın yazısı, talih" gibi sözler bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Sık yapılan hata: Öğrenciler "kaderde böyle yazılmış" diyerek sonucu kaderin belirlediğini düşünür ve kişinin kendi tercihini gözden kaçırır.

TAM PUAN (10 puan): Deniz'in tutumu doğru kader anlayışıyla bağdaşır. İnsan sağlığını korumaktan sorumludur; hasta olunca önce tedavi olmalı, Allah'a dua etmelidir. Burak'ın "Kaderimde ne varsa o olur." diyerek tedaviyi ihmal etmesi doğru kader anlayışıyla bağdaşmaz.
KISMİ PUAN (5 puan): Deniz'in tutumunun doğru olduğunu yazar ancak gerekçe yazmaz veya gerekçesi yanlıştır (sağlığını koruma sorumluluğundan ya da tedavi olmanın gerekliliğinden söz etmez).
SIFIR PUAN: Burak'ın tutumunu doğru bulan cevaplar ile boş bırakılan cevaplar 0 puan alır.
Püf noktası: İnsan sağlığını korumakla sorumludur; hastalanınca tedavi olmak ve dua etmek doğru kader anlayışının gereğidir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler "Kaderimde ne varsa o olur." sözünü kadere teslimiyet sanır ve tedaviyi ihmal etmeyi de doğru kader anlayışı olarak yazar.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Emre'nin vardığı sonuç yanlıştır. Boy ve saç rengi insanın iradesi dışında, külli irade kapsamında Allah'ın takdiriyle gerçekleşir; insan tercih edemediği bu durumlardan sorumlu tutulmaz. Sınıfı temizleyip temizlememek ise insanın cüzi iradesiyle yaptığı bir tercihtir. İnsan akıl ve irade sahibi olduğu için bu tercihinden sorumludur; nöbetçi arkadaşları da sorumludur.
KISMİ PUAN (5 puan): Emre'nin sonucunun yanlış olduğunu yazar ve iki adımdan yalnızca birini doğru açıklar (ya boy ve saç renginin külli irade kapsamında olduğunu ve sorumlu tutulmadığını ya da sınıfı temizlemenin cüzi irade kapsamında olduğunu ve sorumluluk gerektirdiğini yazar). Ya da iki adımı da açıklamadan yalnızca "Emre yanılıyor, insan davranışlarından sorumludur." diye yazar.
SIFIR PUAN: Emre'yi haklı bulan cevaplar ile boş bırakılan cevaplar 0 puan alır. Emre'nin sonucunun yanlış olduğunu yazsa da iki adımı da yanlış açıklayan cevaplar da 0 puan alır.
Püf noktası: İnsanın iradesi dışındaki durumlar (külli irade) ile kendi tercih ettiği davranışlar (cüzi irade) ayrılır; sorumluluk yalnızca tercih edilebilen davranışlar için geçerlidir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler "insan bazı şeyleri seçemiyorsa hiçbir şeyi seçemez" diye genelleme yapar ve insanın cüzi iradesiyle yaptığı tercihlerden de sorumlu olduğunu unutur.

TAM PUAN (10 puan): Ağacın tohum hâlinden kurumasına kadar geçen zaman dilimine ömür, kuruyup ömrünün sona erdiği ana ecel denir. Ağacın ömrü ve eceli kendiliğinden değil, Allah’ın (cc) evrene koyduğu yasalar çerçevesinde ve Allah’ın takdiriyle gerçekleşir. Bu nedenle ömür ve ecel kaderle ilgili kavramlardır.
KISMİ PUAN (5 puan): Üç parçadan (ömür, ecel, kaderle ilişkisi) yalnızca birini ya da ikisini doğru yazar.
SIFIR PUAN: Üç parçanın hiçbirini doğru yazmaz ya da cevap vermez.
Püf noktası: Ömür doğumdan ölüme kadar geçen sınırlı zamandır, ecel ise ömrün sona erdiği andır; ikisi de Allah’ın (cc) takdiri ve evrene koyduğu yasalar çerçevesinde gerçekleşir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler ömür ile ecel kavramlarını birbirine karıştırır ya da ağacın kurumasını kaderle ilişkilendirmeden “kendiliğinden oldu” diye yazar.

TAM PUAN (10 puan): Hasan Bey’in davranışı doğru tevekkül anlayışıyla bağdaşır. Tevekkül, kişinin yapacağı işlerde kendisine düşen görevleri yapıp her türlü önlemi aldıktan sonra Allah’a (cc) dayanıp güvenmesi, sonucu Allah’tan (cc) beklemesidir. Hasan Bey önce aracın bakımını yaptırarak önlemini almış, sonra Allah’a güvenmiştir. Murat Bey ise önlem almadan sonucu Allah’tan beklemektedir.
KISMİ PUAN (5 puan): Hasan Bey’in davranışının doğru olduğunu yazar ancak tevekkülün terim anlamını ve gerekçeyi yazmaz, yanlış yazar ya da eksik bırakır (önce görevini yapıp önlem alma ile sonra Allah’a güvenme ögelerinden yalnızca birini yazması da bu düzeye girer).
SIFIR PUAN: Murat Bey’in davranışının doğru olduğunu yazan ya da hiçbir cevap yazmayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Doğru tevekkül, önce görevini yapıp her türlü önlemi almak, sonra sonucu Allah’tan (cc) beklemektir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler “Allah’a güveniyorum” sözünü söyleyen herkesi doğru tevekkül etmiş sayar, önlem almayı gözden kaçırır.

TAM PUAN (10 puan): Zeynep'in düşüncesi doğru değildir. Kader ve kaza inancı, Allah (cc) inancının bir sonucudur. Çünkü Allah (cc) sonsuz ilmi ve iradesiyle her şeyi kuşatmıştır, kudretiyle de bütün varlıklardan üstündür. Bu nedenle kader ve kaza inancı İslam'ın altı iman esasından biri kabul edilmiştir.
KISMİ PUAN (5 puan): Zeynep'in düşüncesinin doğru olmadığını ya da kader ve kaza inancının Allah (cc) inancının sonucu olduğunu yazıp bunu Allah'ın (cc) ilim, irade ya da kudret sıfatlarıyla açıklamayan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Zeynep'in düşüncesine "doğrudur" diyen ya da hiçbir cevap yazmayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Allah (cc) her şeyi sonsuz ilmi ve iradesiyle kuşattığı ve kudretiyle her şeyin üstünde olduğu için kader ve kaza inancı Allah inancının bir sonucudur.
Sık yapılan hata: Öğrenciler kader ve kaza inancını Allah inancından bağımsız, ayrı bir konu gibi düşünür. Allah'ın (cc) sıfatlarıyla bağlantı kurmadan genel ifadelerle cevap verirler.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Berk'in görüşü doğru değildir. Şans, halk arasında kader yerine kullanılan kavramlardandır. Tevekkül ise kaderle ilgili bir kavramdır. Terim olarak tevekkül, kişinin yapacağı işlerde kendisine düşen görevleri yapıp her türlü önlemi aldıktan sonra Allah'a (cc) dayanıp güvenmesi, sonucu Allah'tan (cc) beklemesidir. Biri günlük dilde kader yerine söylenen bir söz, diğeri sorumluluğu yerine getirdikten sonra Allah'a (cc) güvenmek olduğu için iki kavram aynı anlama gelmez.
KISMİ PUAN (5 puan): Görüşün doğru olmadığını yazar ve şu iki bilgiden yalnızca birini doğru yazar: (1) Şans halk arasında kader yerine kullanılan bir kavramdır. (2) Tevekkül, kişinin kendisine düşeni yapıp önlemini aldıktan sonra Allah'a (cc) dayanıp güvenmesidir.
SIFIR PUAN: Berk'in görüşünü doğru bulan cevap; görüşün doğru olmadığını yazıp iki bilgiden hiçbirini doğru yazamayan cevap; boş bırakılan ya da yalnızca soru kökünü tekrar eden cevap.
Püf noktası: Şans, halk arasında kader yerine kullanılan bir sözdür; tevekkül ise kaderle ilgili bir kavramdır ve önce görevini yapıp önlem almayı, sonra Allah'a (cc) güvenmeyi anlatır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler “kader ile ilgili” olan kavramlarla “halk arasında kader yerine kullanılan” kavramları birbirine karıştırır ve tevekkülü yalnızca “Allah'a bırakmak” diye yazar; kendisine düşeni yapıp önlem almayı unutur.

TAM PUAN (10 puan): Yiğit'in çıkarımı yanlıştır. Hz. Peygamber, güvenlik nedeniyle Sevr Mağarası'na giderek önce tedbir almış, sonra Allah'ın (cc) kudretine güvenmiştir. Gerçek tevekkül önce tedbir almak, sonra Allah'a (cc) dayanıp güvenmektir; tedbirsiz tevekkül anlayışı İslam dininin genel prensiplerine aykırıdır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yiğit'in çıkarımının yanlış olduğunu yazar; ancak gerekçe yazmaz ya da gerekçesi eksiktir (Hz. Peygamber'in önce tedbir alıp sonra Allah'a (cc) güvendiğini belirtmez).
SIFIR PUAN: Yiğit'in çıkarımını doğru bulur ya da cevap yazmaz.
Püf noktası: Doğru tevekkül, önce tedbir almak, sonra sonucu Allah'tan (cc) beklemektir; Hz. Peygamber'in hicretteki davranışı bunun en güzel örneğidir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler “Allah bizimle beraberdir.” sözüne bakıp Hz. Peygamber'in önceden aldığı tedbiri görmezden gelir ve tevekkülü tedbirsizlik sanar.

TAM PUAN (10 puan): Ali'nin sözü doğru kader anlayışına uygun değildir. Allah (cc) insanların özgür iradeleriyle yapacaklarını önceden bilir ve plana göre düzenler; insan ise aklı ve iradesiyle tercihini kendisi yapar. Allah (cc) hiç kimseye gücünün üstünde bir şey yüklemez; herkesin kazandığı kötülük kendi zararınadır, bu yüzden insan yaptığından sorumludur. Zehra'nın sözü uygundur. Zehra hatasının sorumluluğunu üstlenmiş, kaderi bahane etmemiş ve hatasını düzeltmek için çalışmayı seçmiştir; kişi tercihlerinin sorumluluğunu taşır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnızca bir öğrencinin satırını hem karar hem gerekçe olarak doğru yazarsa (Ali için uygun değil + insan özgür iradesiyle tercih yapar, sorumludur; Zehra için uygun + sorumluluğu üstlenmiş, kaderi bahane etmemiş). Karar doğru olduğu hâlde gerekçesi yazılmamış ya da yanlış olan satır puan almaz.
SIFIR PUAN: Hiçbir satırı hem karar hem gerekçe bakımından doğru yazmazsa; ya da Ali'nin sözünü uygun, Zehra'nın sözünü uygun değil olarak değerlendirirse ya da cevap yazmazsa.
Püf noktası: Allah'ın (cc) önceden bilmesi, insanın özgür iradesiyle yaptığı tercihleri ortadan kaldırmaz; insan aklı ve iradesiyle seçer, seçiminin sonucundan sorumludur.
Sık yapılan hata: Öğrenciler Allah'ın (cc) önceden bilmesini insanı zorlamak sanır ve Zehra'nın tutumunu da gerekçelendirmeden yalnızca "doğru" diye geçer.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Defne’nin görüşü doğru değildir. Kader, Allah’ın (cc) sonsuz ilmi ve kudretiyle başlangıçtan sona evrende gerçekleşecek her şeyi takdir etmesidir; yalnızca kötü olayları kapsamaz. Birinci gerekçe: Evrendeki ölçü ve düzen, örneğin Güneş’in ve Ay’ın birer hesap ölçüsü olması, Allah’ın (cc) takdiridir ve kader kavramıyla ifade edilir. İkinci gerekçe: Hayır ve şer, başarı ve başarısızlık kaderle ilgili kavramlardır; Hz. Peygamber de hayrı ve şerriyle kadere inanmayı iman esaslarından saymıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Defne’nin görüşünün doğru olmadığını belirtir; ancak iki gerekçeden (evrendeki düzenin kader olması; hayır-şer ya da başarı-başarısızlığın kaderle ilgili olması) en fazla birini doğru yazar ya da hiç gerekçe yazmaz.
SIFIR PUAN: Defne’nin görüşünü doğru bulur ya da cevap yazmaz.
Püf noktası: Kader yalnızca kötü olayları değil, evrendeki ölçü ve düzeni, hayrı ve şerri, başarıyı ve başarısızlığı da kapsayan genel bir kavramdır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler kaderi yalnızca sıkıntı, kötü talih ve olumsuz olayların açıklaması sanıp evrendeki düzeni ve iyi sonuçları kaderin dışında bırakır.

TAM PUAN (10 puan): Hadis kader inancıyla ilgilidir. Kader, Allah’ın (cc) sonsuz ilmi ve kudretiyle başlangıçtan sona evrende gerçekleşecek her şeyi takdir etmesidir. Hadisteki “Allah’ın takdiri dışında” ifadesi, fayda ve zararın Allah’ın takdiriyle olduğunu; “kalemler kaldırılmış, sayfalar kurumuştur” ifadesi ise bu takdirin önceden yapıldığını ve hükmün kesinleştiğini gösterir.
KISMİ PUAN (5 puan): Hadisin kader inancıyla ilgili olduğunu doğru yazar; ancak hadisteki ifadeleri kaderin terim anlamıyla ilişkilendirmez ya da yanlış ilişkilendirir.
SIFIR PUAN: Hadisin kader inancıyla ilgili olduğunu yazmaz (ör. başka bir kavram veya inanç esası yazar) ya da cevap yazmaz.
Püf noktası: Kader, Allah’ın (cc) her şeyi önceden bilip takdir etmesidir; hadisteki “takdir” sözcüğü ve “kalemler kaldırılmış” ifadesi bu önceden belirlemeyi anlatır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler hadisin hangi inanç esasıyla ilgili olduğunu yazıp ifadeleri kaderin terim anlamına bağlamadan bırakır.

TAM PUAN (10 puan): Mert'in görüşü doğru değildir. Ayetelkürsi, anlamı üzerine tefekkür edilerek (düşünülerek) sık sık okunmalıdır; yalnızca ezberden okumak yeterli değildir. Çünkü ayette tevhit vurgusu yapılır; Allah'ın (cc) daima diri olduğu, ilminin, iradesinin ve kudretinin her şeyi kuşattığı, kâinatın yegâne sahibinin O olduğu ve bütün işlerin ancak O'nun takdiriyle gerçekleşeceği anlatılır. Bu nedenle anlamı bilinmelidir. (Ayetten en az bir konu yazılması yeterlidir.)
KISMİ PUAN (5 puan): Mert'in görüşünün doğru olmadığını yazar; ancak gerekçedeki iki unsurdan (anlamı üzerine düşünerek sık sık okunması gerektiği ve ayette anlatılan konulardan en az biri) en çok birini doğru yazar. Yalnızca sonucu doğru yazıp gerekçe yazmayan ya da gerekçesi yanlış olan cevap da bu düzeydedir.
SIFIR PUAN: Mert'in görüşünün doğru olduğunu yazan ya da cevap yazmayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Ayetelkürsi yalnızca ezberlenip okunan bir ayet değildir; anlamı üzerine tefekkür edilerek okunmalıdır ve içinde Allah'ın (cc) sıfatları ile tevhit vurgusu yer alır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler “Okumak yeterlidir.” diyerek anlam üzerine düşünmenin gerekliliğini yazmaz ya da ayette neyin anlatıldığını belirtmeden genel ifadelerle cevap verir.

TAM PUAN (5 puan): Hz. Musa'nın annesi, Allah'ın (cc) vahyine uyarak çocuğunu bir sandığın içinde nehre bırakmıştır. (Yalnızca “nehre bıraktı” yazılması da tam puan almak için yeterlidir.)
SIFIR PUAN: Bebeğin nehre bırakıldığı yazılmamışsa (ör. “Firavun'un sarayına götürdü”, “başka bir ülkeye kaçırdı”, “saklayarak büyüttü”) ya da cevap boş bırakılmışsa 0 puan verilir.
Püf noktası: Hz. Musa'nın doğar doğmaz karşılaştığı ölüm tehlikesinde annesi Allah'ın (cc) vahyine uyarak onu nehre bırakmış, böylece Allah'ın (cc) takdiriyle bebek korunmuştur.
Sık yapılan hata: Öğrenciler, bebeğin nehre bırakılmasıyla sonradan Firavun'un sarayında büyümesini karıştırıp annenin bebeği doğrudan saraya götürdüğünü yazar.

TAM PUAN (5 puan): Ece'nin görüşü doğru değildir. Yer çekimi kuvveti kader kavramıyla ilgilidir; kader, Allah'ın (cc) sonsuz ilmi ve kudretiyle başlangıçtan sona evrende gerçekleşecek her şeyi takdir etmesidir. Yüksekten bırakılan kalemin yere düşmesi kaza kavramına örnektir; kaza, ezelde bilinen ve takdir edilen şeyin zamanı ve yeri geldiğinde Allah (cc) tarafından yaratılmasıdır.
SIFIR PUAN: Yukarıdaki tam puan ölçütünün tamamını karşılamayan her cevap 0 puan alır: Ece'nin görüşünün yanlış olduğunu belirtmeyen, yer çekimi ile kalemin düşmesini doğru kavramlarla eşleştirmeyen ya da kader ve kazanın terim anlamlarından birini eksik veya yanlış yazan cevaplar ile boş bırakılan cevap.
Püf noktası: Kader, Allah'ın (cc) her şeyi önceden bilip plana göre düzenlemesidir (yasa, ölçü, düzen); kaza ise takdir edilenin zamanı gelince gerçekleşmesidir (olay).
Sık yapılan hata: Öğrenciler kader ile kazayı birbirinin yerine kullanır; yasayı ve o yasa çerçevesinde gerçekleşen olayı aynı kavram sanar.