Bir şehre girdiğimizde gökyüzüne yükselen minareler, büyük kubbeler, avlularda şırıl şırıl akan şadırvanlar dikkatimizi çeker. İnanç, tarih boyunca insanların yaptığı yapıları ve sanat eserlerini derinden etkilemiştir.
1 Dinin Mimarimize Etkisi
İslam medeniyetinde ibadet, eğitim, sağlık ve sosyal yardım ihtiyaçları için pek çok yapı inşa edilmiştir. Bu yapılar hem işlevleri hem de süslemeleriyle inancın izlerini taşır.
Dinî etkiler taşıyan yapılar
-
Cami ve mescit
Müslümanların ibadet ettiği yapılardır.
Selimiye Camii
-
Medrese
İslam medeniyetinde eğitim ve öğretimin yapıldığı okullardır.
Çifte Minareli Medrese
-
Külliye
Bir caminin çevresinde kurulan medrese, imaret (aşevi), darüşşifa (hastane), hamam ve kütüphaneden oluşan yapı topluluğudur.
Süleymaniye Külliyesi
-
Çeşme ve sebil
Hayır amacıyla yaptırılan, herkesin su içebildiği yapılardır.
Şehir meydanlarındaki tarihî çeşmeler
-
Kervansaray
Yolcuların ve tüccarların konakladığı, içinde mescit de bulunan yapılardır.
Sultanhanı Kervansarayı
| Sanat | Açıklama |
|---|---|
| Hat | Arap harfleriyle yapılan güzel yazı sanatıdır; camilerde ayet ve isimler hatla yazılır. |
| Tezhip | Kitap ve levhaların altın yaldız ve boyalarla süslenmesidir. |
| Çini | Desenli, sırlı pişmiş toprak levhalarla duvarların süslenmesidir. |
| Taş ve ahşap oymacılığı | Taş ve ahşap yüzeylere desen işlenmesidir; kapı, minber ve pencerelerde görülür. |
| Ebru | Su yüzeyindeki boyaların kâğıda aktarılmasıyla yapılan süsleme sanatıdır. |
2 Camileri Tanıyalım
-
Cami
Cuma ve bayram namazlarının da kılındığı, genellikle minaresi ve minberi bulunan büyük ibadet yeridir.
Ulu camiler
-
Mescit
Günlük namazların kılındığı, genellikle minberi bulunmayan küçük ibadet yeridir.
Okul, havalimanı ve alışveriş merkezlerindeki mescitler
| Bölüm | Yeri | Görevi |
|---|---|---|
| Mihrap | İç | Kıble yönünü gösteren, imamın namaz kıldırdığı niş |
| Minber | İç | Cuma ve bayram hutbelerinin okunduğu merdivenli yüksek yer |
| Vaaz kürsüsü | İç | Vaaz ve sohbetlerin yapıldığı yer |
| Kubbe | Dış | Caminin üst örtüsü; geniş ve ferah bir iç mekân sağlar |
| Minare | Dış | Ezan okunan yüksek kule |
| Şerefe | Dış | Minarenin etrafını çeviren, ezan okunan balkon |
| Şadırvan | Dış | Avluda bulunan, abdest alınan musluklu yapı |
Kendini dene · Soru 1
Caminin avlusunda bulunan ve abdest almak için kullanılan bölüm hangisidir?
Açıklama
Şadırvan, avluda bulunan musluklu yapıdır; cemaat burada abdest alır.
Cami ve toplumsal hayat
Camiler yalnızca namaz kılınan yerler değildir. Cuma, bayram, teravih ve cenaze namazlarında insanlar camide bir araya gelir; komşular tanışır, yardımlaşma ve dayanışma güçlenir. Camide ibadet edenleri rahatsız etmemek, temizliğe dikkat etmek ve sessiz olmak önemlidir.
3 Kültürümüzden Cami Örnekleri
İslam kültüründe öne çıkan mescitler
-
Mescid-i Haram (Mekke)
Kâbe'nin bulunduğu mescittir; Müslümanların kıblesidir.
Hac ibadeti burada yapılır.
-
Mescid-i Nebevi (Medine)
Peygamberimizin Medine'ye hicretinden sonra yaptırdığı mescittir; kabri de buradadır.
Peygamber Mescidi
-
Mescid-i Aksa (Kudüs)
Müslümanların ilk kıblesidir; Miraç olayıyla ilgilidir. İslam kaynaklarına göre bu bölgede Hz. Süleyman da bir mabet inşa ettirmiştir.
Üç kutsal mescitten biri
| Cami | Şehir | Özelliği |
|---|---|---|
| Selimiye Camii | Edirne | Mimar Sinan'ın ustalık eseri; UNESCO Dünya Mirası |
| Süleymaniye Camii | İstanbul | Mimar Sinan'ın eseri; külliyesiyle ünlüdür. |
| Sultanahmet Camii | İstanbul | İç süslemesindeki mavi çinileri ve altı minaresiyle tanınır. |
| Divriği Ulu Camii | Sivas | Taş işçiliğiyle ünlüdür; UNESCO Dünya Mirası |
| Bursa Ulu Camii | Bursa | Çok kubbeli yapısı ve hat levhalarıyla tanınır. |
Kendini dene · Soru 2
Müslümanların ilk kıblesi olan mescit hangisidir?
Açıklama
Kudüs'teki Mescid-i Aksa, Müslümanların ilk kıblesidir. Daha sonra kıble Mekke'deki Kâbe olmuştur.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.