11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (3. Senaryo)

Karagöz, "iskân-ı beyt" ifadesini ses benzerliğiyle "iskele" ve "bit" sözcüklerine, "hane-ber-dûş" ifadesini de "muş" sözcüğüne/ekine benzetmiştir. Çelebi ağır, Arapça-Farsça kökenli bir dil kullanmaktadır. Karagöz bu dili bilmediği için sözcükleri bildiği sözcüklere çekmiştir. Bu yüzden konuşurlar ama birbirini anlamazlar; iletişim, ortak bir dil/anlam dünyası olmadığı için kopar. Bu kopukluk oyunda komik etki yaratır. "Ses benzerliği, anlaşılmayan ağır dil, ortak dil eksikliği" noktalarını içeren cevaplar kabul edilir.

Yazar, başkalarının övgü ve yergisini önemsemezken Âli'nin değerlendirmesine değer verir. Bu, Âli'yi kendisini en iyi tanıyan, güvendiği ve saygı duyduğu yakın bir dost olarak gördüğünü gösterir. Mektubun içinden destekleyici ifadeler: "Belki senin beni en iyi bilmenden böyle oluyor.", "Sana mektup yazalıdan beri günlerim sakin, derin azabı olmadan geçti.", "Bana karşı da yumuşak ve müsamahakârsın... vicdan azabımı tahfif edişini görerek daha sıkıntısız olacağım." Yorum ve metinden uygun bir dayanak içeren cevaplar kabul edilir.

A parçası GİRİŞ bölümüne aittir. Hacivat'ın şarkı söyleyerek perdeye gelmesi ve perde gazelini okuması, yani oyunun başlangıcında seyirciye seslenen hazırlık niteliğindeki kısım bunu gösterir; henüz asıl konuya geçilmemiştir. B parçası MUHÂVERE bölümüne aittir. Hacivat ile Karagöz arasındaki karşılıklı konuşma, selamı beddua ve vurmayla karşılamak gibi çatışma ve kelime oyunlarının başladığı diyalog bu bölümün özelliğidir. Bölüm adı ile buna uygun bir gerekçe birlikte verilmelidir.

Aşağıdaki eksiklik ve hatalardan üçü gerekçesiyle yazılırsa tam puan verilir: 1) Tarih yoktur; dilekçede tarih bulunmak zorundadır. 2) Adres, T.C. kimlik numarası ve iletişim bilgileri (sol altta) yoktur; adı-soyadı ve imza da düzenli biçimde sağ altta yer almamıştır. 3) Üslup resmî değildir: "Merhaba", "bence" ve tehdit içeren "yoksa şikâyet ederiz" gibi ifadeler açık, yalın ve resmî üsluba aykırıdır. 4) Makam adı "BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BAŞKANLIĞINA" biçiminde büyük harfle yazılmamıştır. 5) "Gereğini bilgilerinize arz ederim" gibi kapanış ifadesi yoktur; isteğin gerekçesi ve talebi düzenli verilmemiştir.

Zeynep, kitaptaki adımlardan şunları atlamıştır: okuma amacını belirleme; hitap bölümü ve görselden yararlanarak içeriğe ve türe yönelik tahmin yürütme; mektup türüne uygun yöntem ve strateji belirleme. Ayrıca metni önce sessiz okumamıştır. Tiyatral tonlama Karagöz oyunu için uygun bir stratejidir. Mektup ise kişisel duyguların ve düşüncelerin yer aldığı bir tür olduğundan önce sessiz okunup içeriği kavranmalı, sonra uygun stratejiyle yeniden okunmalıdır. Bu sıra izlenmediğinde anlam derinliği ve yazarın duygusu kaçırılabilir. En az iki atlanan adım, doğru izlenecek yol ve gerekçe içeren cevaplar kabul edilir.

Beklenen e-posta şu ölçütleri taşımalıdır: 1) Amaca uygun, açık bir konu satırı (ör. "Edebiyat Kulübü Kurulması Talebi"). 2) Alıcıya uygun saygılı hitap (ör. "Sayın Müdürüm,"). 3) Giriş: yazış amacı ve kendini tanıtma. 4) Gelişme: kulübün amacı ve gerekçesi ile öğretmen danışman ve toplantı odası talebi. 5) Sonuç: teşekkür ve saygı ifadesiyle kapanış. 6) Ek belge belirtimi (ör. "Ekte: öğrenci listesi"). 7) Resmî, açık ve nazik üslup; yazım ve noktalama kurallarına uyum; ad-soyad/sınıf bilgisi. Her ölçüt yaklaşık eşit ağırlıkta değerlendirilir; metnin kısa ve tutarlı olması beklenir.