11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (2. Senaryo)

Karagöz, “gonce-dehân” (goncaya benzer ağızlı, güzel) gibi eski ve ağır bir sözü bilmediği için kulağına benzeyen “pencerede hanım” sözcüklerini anlamıştır. Aynı hâliyle ağdalı söz ile halk ağzının çarpışması komedi doğurur. Karagöz'ün yanlış anlamayı “Konaktan bakıyor” diye savunması da güldürür. Kabul edilecek temel noktalar: (1) sözün anlaşılmaması/benzer seslere kayması, (2) bunun komik etkiyi doğurması (söz oyunu, yanlış anlama).

Mektubu yazan kişi, yalnızlık hissini unutturan şeyler olarak ev, kitaplar ve Behice'yi sayar. Günlük hayata ait meşguliyetler ve ev hayatı da onu bu sıkıntıdan kurtarmaktadır. Ayrıca kitap okuması (Karamazof Kardeşler), Fakülte'deki çalışmaları ve Behice'nin dersleriyle ilgilenmesi de kabul edilir. Metinden en az iki doğru örnek verilmelidir.

İstek: Parkın etrafındaki yolun uygun yerlerine kasis yapılması. Gerekçe: Araçların hızlı geçmesinin parkta oynayan çocuklar için tehlike oluşturması ve olası kazaların önlenmesi. Resmî üslup: “Gereğini bilgilerinize arz ederim.” veya “…istiyorum”, “…oluşturmaktadır” gibi yalın ve resmî ifadeler ya da makam adının büyük harfle yazılması kabul edilir.

Kitapta Karagöz oyununun dilini ve doğasını ön plana çıkaran (vurgu, tonlama, ağız ve şive taklitleri) bir okuma stratejisi önerilir. Kabul edilecek yararlar: (1) Hacivat'ın ağdalı, Karagöz'ün halk ağzıyla konuşması ve Lâz gibi karakterlerin şiveleri sesle daha iyi fark edilir; (2) tonlama kavga, mizah ve söz oyunlarının anlaşılmasını kolaylaştırır; (3) rolleri paylaşmak okuma sürecine aktif katılımı sağlar; (4) oyun sahnelenmek için yazıldığından sesli okuma türün doğasına uygundur. İki yarar ve her biri için kısa gerekçe beklenir.

Örnek cevap: Konu: Proje Ödevi Teslim Süresi Hakkında / Sayın Öğretmenim, / Bu hafta hastalandığım için hazırladığım proje ödevini bugün tamamlayamadım. Ödevi yarın sabah size ulaştırmak istiyorum. Anlayışınız için teşekkür ederim. / Saygılarımla, Ad Soyad (Sınıf/No). Puanlama ölçütleri: uygun konu başlığı, dikkat çekici ve saygılı hitap, amaca uygun açık anlatım (giriş-gelişme-sonuç), alıcıya uygun resmî/saygılı dil ve üslup, bitirme ve imza ifadesi, yazım ve noktalama kurallarına uyma.