11. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (3. Senaryo)

Tevekkül, insanın üzerine düşeni yaptıktan, gerekli tedbirleri aldıktan sonra sonucu Allah'a bırakması ve O'na güvenmesidir. Tevekkül, tedbirsizlik ya da çalışmamak anlamına gelmez; tedbir önce gelir, tevekkül sonra gelir. Hadiste devenin bağlanması tedbiri, ardından tevekkül edilmesi güveni gösterir. 'Çalışıp gereken önlemi almak, sonucu Allah'tan beklemek' gibi cevaplar kabul edilir.

Sorumluluğun temelinde akıl ve irade vardır. İyiyi kötüden ayırabilmek için akıl, seçtiğini yapabilmek için irade gerekir. Aklı gelişmemiş çocuk ya da aklî dengesi bozuk kişi neyi yaptığını ve sonucunu tam kavrayamaz, bilinçli tercih yapamaz; bu yüzden yaptığı davranışlardan sorumlu tutulmaz. Akıl ve irade olgunlaştıkça sorumluluk doğar. 'Sorumluluk, akıl ve iradeyle birlikte başlar' fikrini içeren cevaplar kabul edilir.

Eleştiri: Deniz kaderi bahane ederek sorumluluktan kaçmaktadır. İnsan akıl ve iradesiyle seçim yapabilen bir varlıktır; çevresine karşı yaptığı ya da yapmadığı davranışlardan sorumludur. Kader, insanı eylemsizliğe değil çalışmaya ve sorumluluk almaya çağırır. Öneri: Deniz'e, aklını ve iradesini kullanarak çevreyi temiz tutmak için kampanyaya katılması, çevreye karşı sorumluluğunu yerine getirmesi önerilebilir. Benzer gerekçeli cevaplar kabul edilir.

Kendine karşı: Sağlığını korumak, zararlı alışkanlıklardan uzak durmak, kendini geliştirmek. Topluma karşı: Haklara saygı göstermek, yardımlaşmak, çevreyi korumak, kimseye zarar vermemek. Allah'a karşı: İbadetlerini yerine getirmek, emir ve yasaklara uymak, verilen nimetlere şükretmek. Konuyla uyumlu diğer örnekler de kabul edilir.

İnsan unutabilen ve hata yapabilen bir varlıktır; bu onun doğasının bir parçasıdır. Dua, insanın hatalarından sonra Allah'a yönelip bağışlanma dileyebileceğini gösterir. Allah merhametlidir, insanı gücünün yetmediği şeylerle ve kasıtsız hatalarıyla zor durumda bırakmaz. Bu nedenle insan, hatalarından ders çıkarmalı ama umutsuzluğa kapılmamalıdır. 'İnsan hata yapabilir, Allah merhametlidir ve af kapısı açıktır' anlamındaki cevaplar kabul edilir.

Din felsefesi: Dini akıl yürütme yoluyla ele alır; Tanrı'nın varlığı, kötülük, ruhun ölümsüzlüğü gibi konuları eleştirel biçimde sorgular. Din sosyolojisi: Dini toplumsal bir olgu olarak inceler; dinin toplum üzerindeki etkisini, toplumsal kurum ve davranışlarla ilişkisini araştırır. Temel fark: Din felsefesi dinin inanç esaslarını ve kavramlarını akıl yoluyla sorgularken, din sosyolojisi dinin toplumdaki görünümlerine ve işlevlerine odaklanır. Aynı anlama gelen farklı ifadeler kabul edilir.