10. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (4. Senaryo)

Beklenen cevap: Ayet, bilenlerle bilmeyenlerin bir olmadığını belirterek bilgi sahibi olmayı değerli ve üstün bir nitelik olarak görür. Bilgi sahibi olan kişi doğruyu yanlıştan ayırabilir, öğüt alabilir ve topluma fayda sağlar. Örnek: Hasta olan bir kişinin tedavisinde hekimin bilgisinin hayat kurtarması, mühendisin bilgisiyle sağlam bina yapılması, öğretmenin toplumu eğitmesi gibi. Kabul edilecek temel noktalar: (1) bilenle bilmeyenin eşit olmadığı, (2) İslam’ın bilgiyi ve öğrenmeyi teşvik ettiği, (3) uygun bir toplumsal örnek.

Beklenen cevap: Duyu organları (göz) yanılabilir; her zaman kesin ve doğru bilgi vermeyebilir, bu yüzden tek başına yeterli bir kaynak değildir. Öğrenci, duyu organlarıyla edindiği farklı verileri (görme ve dokunma) akıl yoluyla karşılaştırıp değerlendirerek gerçeğe ulaşmıştır. Etkili kaynaklar: akıl (karşılaştırma, muhakeme) ve diğer duyu organları/gözlem-deney. Kabul edilecek temel noktalar: duyuların yanılabileceği, aklın duyu verilerini değerlendirip düzelttiği.

Beklenen cevap: Düşünen kimseler âlemin boş yere, amaçsız yaratılmadığı; her şeyin bir yaratıcısı, bir hikmeti ve amacı olduğu sonucuna ulaşır ve Allah’ı anarlar. Bu görüş, âlemi Allah’ın bilinçli ve düzenli bir eseri sayar; her varlığın bir amacı ve anlamı olduğunu kabul eder. Tesadüf görüşü ise âlemin amaçsız, bir yaratıcıya ihtiyaç duymadan oluştuğunu savunur; evrendeki düzen, ahenk ve amaçlılığı açıklayamaz. Kabul edilecek temel noktalar: (1) âlemin amaçsız yaratılmadığı, (2) Allah’ı yaratıcı olarak tanıma ve anma, (3) tesadüf görüşüyle amaç/düzen açısından karşılaştırma.

Beklenen cevap: Bilimsel gözlem, âlemdeki düzeni ve kanunları keşfetmeyi sağlar; bu düzen Allah’ın ilim, hikmet ve kudret sıfatlarının bir göstergesi olduğu için âlem, Allah’ı tanımaya vesile olan bir kitap gibi okunur. Bu bakış açısı bilim yapmayı Allah’ın yaratışını anlama ve tefekkür etme çabası olarak görmeyi sağlar; insanı daha meraklı, sorumlu ve bilgiyi insanlığın faydasına kullanan biri yapar. Kabul edilecek temel noktalar: (1) düzenin Allah’ın sıfatlarını göstermesi, (2) bilim ile inancın çelişmeyip birbirini tamamladığı, (3) bilime olumlu ve sorumlu yaklaşım.

Beklenen cevap: Allah yaratıcıdır, âlem ise O’nun yarattığıdır. Allah ezelî ve ebedîdir, hiçbir şeye muhtaç değildir; âlemdeki varlıklar ise sonradan yaratılmış, sınırlı ve Allah’a muhtaçtır. Yaratılmış bir varlık yaratıcıya benzemez; bu nedenle Allah’ı âlemdeki bir varlığa benzetmek O’nu sınırlamak olur ve ayetin bildirdiği gerçekle çelişir. Kabul edilecek temel noktalar: (1) yaratan–yaratılan ayrımı, (2) Allah’ın eşsiz ve benzersiz olduğu, (3) âlemin Allah’a muhtaç olduğu.

Örnek cevaplar: Kulak: doğruluğu bilinmeyen söylentilere kulak asmamak, yararlı ve doğru sözleri dinlemek. Göz: gerçeği araştırmak için okumak, doğayı ibret nazarıyla izlemek, doğruluğu belirsiz görüntülere kapılmamak. Gönül: bilgiye dayanmayan zan ve önyargılardan uzak durmak, düşünüp araştırarak karar vermek, merhamet ve iyi niyet taşımak. Şükürle ilişkisi: Allah’ın verdiği bu nimetleri O’nun razı olacağı yolda, bilgiye dayalı ve sorumlu biçimde kullanmak nimete karşı şükrün gereğidir; nimeti amacı dışında kullanmak ise nankörlüktür. Benzer ve uygun örnekler kabul edilir.