9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (3. Senaryo)

Beklenen cevap: Mikroskop canlıların mikro dünyasının gözlenmesini sağlamış, böylece hücreler incelenip tanımlanabilmiştir (Hooke'un mikroskobu ve Micrographia eseri). Bu gözlemler hücre teorisinin temelini oluşturmuştur. Hücre teorisi, organizmaların temel yapı taşının hücre olduğunu ortaya koymuş ve biyoloji bilimine yeni bir bakış açısı getirmiştir. Mikroskop-hücre ilişkisi (gözlem/araç → bilgi) ve hücrenin temel yapı birimi olduğu vurgusu kabul edilir.

Beklenen cevap: Katılmıyorum. Bilimin doğasına göre teori ve kanun arasında hiyerarşik bir ilişki yoktur; birbirinden bağımsız ifadelerdir ve zamanla biri diğerine dönüşmez. Kanunlar doğal olayların "nasıl" gerçekleştiği sorusuna cevap verir; teoriler ise kanunları açıklar ve "neden" sorusuna cevap vermeye çalışır. Hiyerarşi olmadığı, dönüşüm olmadığı ve nasıl/neden ayrımı birlikte yazılmalıdır.

a) Göz desenli grupta 40 − 30 = 10 güve, desensiz grupta 40 − 10 = 30 güve kaybolmuştur. b) Bilimsel bilgi kesin ve mutlak değildir; gözlem ve çıkarımlara dayanır, yeni bulgularla değişebilir. Bir probleme sunulan çözümün bilimsel anlam taşıması için çok sayıda veriye dayanması gerekir. Tek deneyin sonucu tesadüfen ya da öznel yorumla etkilenmiş olabilir; tekrarlanan deneylerle ve daha fazla veriyle sonuç daha güvenilir hâle gelir. 'Çok veri/tekrar → güvenilirlik' ve 'bilginin değişebilir olması' fikirleri kabul edilir.

a) Uyarılara tepki. Pencere önündeki bitkinin gövdesinin ışık kaynağına doğru eğilme açısı günler geçtikçe artmıştır (10°→20°→30°); bitki çevresindeki değişikliğe (ışık) yönelme tepkisi vermiştir. b) Eğilme tepkisi ışığın tek yönden gelmesiyle ilgilidir; ışık uyaranı olmayan karanlıkta bitki yönelme göstermemiştir. Yani bitkideki eğilmenin nedeni ışık uyaranıdır.

Kasların kasılması: Enerji üretimi ve tüketimi özelliğidir. Besinlerin hücresel yıkımında açığa çıkan enerjinin bir kısmı ATP'de tutulur; kas kasılması için gerekli enerji ATP'den sağlanır. Terleme: Boşaltım özelliğidir. Terleme yoluyla su ve bazı atık maddeler vücuttan uzaklaştırılır; bu da iç dengenin (homeostazi) korunmasına, vücut sıcaklığının dengelenmesine yardımcı olur. Her gözlem için doğru özellik ve ATP/homeostazi ilişkisi beklenir.