5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (2. Senaryo)

Krater, Ay yüzeyine gök taşlarının düşmesi sonucunda oluşan irili ufaklı çukurlardır. Ay'ın atmosferi yok denecek kadar incedir; bu yüzden Ay'a doğru gelen gök taşlarının büyük kısmı atmosferde parçalanmadan ya da yavaşlamadan yüzeye çarpar ve yeni kraterler oluşur. (Kabul edilecek temel noktalar: gök taşı çarpması + ince atmosfer.)

Ay'ın dönme süresi ile Dünya etrafındaki dolanma süresi neredeyse eşit olduğu için Ay, Dünya'ya hep aynı yüzünü gösterir. Bu süreler çok farklı olsaydı Ay dolanırken Dünya'ya farklı yüzeylerini gösterirdi; yani Dünya'dan Ay'ın her zaman aynı yüzü görünmez, farklı yüzeyleri görülürdü. (Sürelerin eşitliği ile aynı yüzün görünmesi arasında bağ kuran cevaplar kabul edilir.)

Çizginin adı: Terminatör. İki ana evre: İlk dördün ve son dördün.

Ay yörüngesinde dolanırken bazen Dünya'ya yaklaşır bazen uzaklaşır. Dünya'ya en yakın olduğu anda Dünya'dan bakıldığında daha büyük görünür. Süper Ay, yeni ay ve dolunay evrelerinde gerçekleşebilir. (Yakınlık-büyük görünme ilişkisi ve iki evrenin adı beklenir.)

Ay, Dünya çevresinde dolanırken Dünya'ya göre konumu değişir. Bu yüzden Dünya'dan bakan biri, Ay'ın aydınlık yarısının her seferinde farklı bir kısmını görür. Bazı konumlarda aydınlık yarı Dünya'dan görünmez (yeni ay), bazı konumlarda tamamı görünür (dolunay), bazılarında ise bir kısmı görünür. Böylece Ay'ın evreleri oluşur. (Konum değişimi - aydınlık kısmın görünme miktarı ilişkisi beklenir.)

K: Güneş, L: Dünya, M: Ay. Güneş, Dünya'dan çok daha büyüktür; Dünya da uydusu olan Ay'dan daha büyüktür. Bu nedenle en büyük cisim Güneş'i, ortadaki Dünya'yı, en küçük cisim Ay'ı temsil eder.

1. D (ikisi de saatin dönme yönünün tersine). 2. Y (Dünya'nın dolanması yaklaşık 365 gün 6 saat, Ay'ın dolanması yaklaşık 27 gün 8 saattir; Dünya'nınki daha uzundur). 3. Y (24 saatte tamamlanan Dünya'nın dönme hareketidir). 4. D.