12. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı Soruları (4. Senaryo, Açık Uçlu)

a) Chargaff'a göre T = A olduğundan A = %20; A + T = %40. Geriye kalan %60, sitozin ve guanin arasında eşit paylaşılır (C = G), yani guanin = %30. b) Franklin, X ışınlarını DNA'dan geçirerek elde ettiği kırınım desenleriyle DNA'nın sarmal yapıda olduğunu ve sarmalın dönüşlerinin 3,4 nm aralıklarla tekrarlandığını göstermiştir; bu veri Watson ve Crick'in çift sarmal modeline temel olmuştur. (Benzer ifadeler kabul edilir.)

a) Metiyonin – Alanin – Serin – Alanin – Fenilalanin (UAA durdurucu kodondur, amino asit şifrelemez). b) AUG için UAC, GCC için CGG. c) 4 çeşit tRNA: Metiyonin, Alanin, Serin ve Fenilalanin taşıyanlar. GCC iki kez geçer ama aynı tRNA yeniden kullanılabilir; durdurucu kodona uygun tRNA yoktur, bu kodona ayrılma faktörü bağlanır.

a) Kalıp zincir TACGCA olduğundan mRNA: AUGCGU (DNA'daki adeninin karşısına urasil gelir). b) Baz çiftleri: T-A, A-T, C-G, G-C, C-G, A-T. A-T çifti 3 tane: 3×2 = 6; G-C çifti 3 tane: 3×3 = 9. Toplam 15 hidrojen bağı.

a) Poliribozom (polizom): bir mRNA üzerine birden fazla ribozom tutunur ve her ribozom aynı mRNA'yı okuyarak aynı çeşit polipeptiti eşzamanlı sentezler; böylece kısa sürede çok miktarda protein elde edilir. b) Gereksiz protein sentezi durur, hücre enerji ve madde israf etmez; ihtiyaç olunca DNA'dan yeniden mRNA sentezlenir. (Benzer ifadeler kabul edilir.)

Gen, DNA'nın tamamı değil, DNA üzerindeki özgül bir nükleotit dizisinden oluşan kalıtsal bilgi taşıyan bir parçasıdır; bir DNA molekülünde çok sayıda gen bulunur (parça-bütün ilişkisi). Genin ürünü yalnızca protein değildir; mRNA, rRNA ve tRNA de genlerin ifadesidir. Düzeltilmiş hâli: Gen, DNA'nın bir parçasıdır ve ürünleri protein, mRNA, rRNA ve tRNA'dır.

a) DNA polimeraz, kalıp zincirlere uygun serbest nükleotitleri (A-T, G-C eşleşmesine göre) ekleyerek yeni zincir parçalarını sentezler. b) DNA ligaz, sentezlenen DNA parçalarını birleştirir. Çalışmazsa yeni zincirler sürekli bir molekül olmaz, parçalar birbirine bağlanamaz ve zincirlerde kopukluklar kalır; tam ve sağlam iki DNA molekülü oluşmaz. (Benzer ifadeler kabul edilir.)

a) Replikasyonda her iki eski zincir için karşılarına yeni zincir sentezlenir; toplam 200 serbest nükleotit kullanılır. b) T = A = 60 ise A + T = 120; C + G = 200 − 120 = 80, C = G = 40. Yeni DNA'lar eskisiyle aynı olduğundan ortamdan 40 sitozin nükleotiti kullanılır.